Жолдағы құйрықтан,
Қолдағы өкпе артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жол үстінде көрінген құйрықтан гөрі, қолыңдағы өкпе, яғни бар нәрсенің өзі қымбат деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — қолда бардың қадірін білген дұрыс, өйткені алда не болары белгісіз, ал көз алдыңдағы, өзіңе тиесілі нәрсе сенімдірек. Халық мұнда қиял қуып, алыстағыны аңсай бермей, нақты игілікті бағалауды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Жолдағы құйрық» — алыстағы, ұсталмайтын, белгісіз дүниенің символы. Ал «қолдағы өкпе» — қазір өзіңде бар, пайдасы тиіп тұрған нақты нәрсе. Өкпе сөзінің таңдалуы да мәнді: адамға ең жақын, тіршілікке тікелей қатысты мүше ретінде алынып, бардың бағасы көрсетіледі. Яғни халық ойы «алыстағы алтыннан, жақындағы күміс артық» дегенге жақын.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қолдағы мүмкіндікті құр жібермеу керек дегенде қолданылады. Мысалы, бір адам тұрақты жұмысын тастап, белгісіз табыс әкелетін істі қуа берсе, жақындары оған осы мақалмен ақыл айтады: алдымен бар жұмысыңды, табысыңды бағала. Бұл — асығыстықтан сақтап, шүкіршілік пен байыпқа үндейтін сөз.
Qoldaǵy ókpe artyq.