Жуанның жіңішкерер,
Жіңішкенің үзілер шағы.
«Жуанның жіңішкерер, Жіңішкенің үзілер шағы.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Жуан нәрсенің де жіңішкеретін, ал жіңішке нәрсенің үзілетін уақыты келеді. Мақал әр нәрсенің шегі барын, күш те, шыдам да таусылатынын айтады. Жуан — мықты, бай, күшті; оның да әлсірейтін кезі болады. Жіңішке — әлсіреген, шыдамы азайған; оның үзілуі — шыдамның біржола таусылуы, араздық, ажырасу. Мақал екі жаққа бірдей ескерту: біреуді шексіз қыспаққа алма, бүгінгі қуатыңа да мастанба.
Образдар мен теңеулер
Бейне — арқан, жіп, қайыс. Жуан арқан тозып жіңішкереді, жіңішке жіп үзіледі: бұл біртіндеп әлсіреу мен ақырғы үзілістің екі сатысы. «Жуан — жіңішке» қарама-қарсы жұбы мен «жіңішкерер — жіңішкенің» қайталауы тізбек жасайды: біріншінің соңы екіншінің басы болады. «Шағы» сөзі уақытты білдіреді, яғни бұл мезгілі келгенде болатын іс. Мағынасы жағынан «Жона бергеннің жұқарар кезі» деген мақалға жақын.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Біреу басқаның шыдамын тым ұзақ сынағанда немесе күшіне мастанған адамға ескерту ретінде айтылады. Сарыны — салмақты ескерту. Мысалы, көршілерінің өтінішіне құлақ аспайтын жігітке ақсақал: «Жуанның жіңішкерер, жіңішкенің үзілер шағы бар, елдің шыдамының да шегі бар».
Қолданылу жағдаяттары
— Тозған арқанды ауыстырмай жүрген жігіттің жүгі жолда шешіліп қалғанда, ағасы осы мақалды айтты.
— Байлығына мастанып, ауылдастарын менсінбеген кәсіпкердің ісі күйреп, қарызға батқанда, қариялар осы мақалды еске алды.
Jińishkeniń úziler shaǵy.