Жерінен ауғанға жеті жыл қоныс жоқ.
«Жерінен ауғанға жеті жыл қоныс жоқ.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Туған жерінен ауып кеткен адам жаңа жерде көпке дейін тұрақтап, орныға алмайды. Жат жерде жайылым да, су да, көрші де бөтен, әр нәрсені қайта бастау керек; сондықтан көшкен елдің жолы ұзақ әрі ауыр. «Жеті жыл» мұнда нақты мерзім емес, ұзақ уақыттың белгісі. Мақал жеңіл ниетпен өз жерін тастаудан сақтандырады, сонымен бірге жаңа жерге қоныс аударған адамның қиындығын түсінуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
«Ауу» — бір жерден басқа жаққа ойысу, көшіп кету; көбіне еріксіз, жау не жұт қуған көшке айтылады. «Қоныс» — көшпелі елдің үйін тігіп, малын бағатын тұрағы, бір жерді қоныс ету — оған орнығу. «Жеті» — қазақ ұғымындағы киелі сан: «жеті ата», «жеті қазына»; ол толықтықты, ұзақтықты білдіреді. Мақал қысқа үкім түрінде айтылып, ащы тәжірибенің қорытындысындай естіледі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды көшуге асыққан адамға ойлануға кеңес бергенде не жаңа жерде қиналып жүрген отбасына жанашырлықпен айтады. Үні байыпты, ескерту не түсіністік. Көшіп келген адамды кемсіту, «сен мұнда жатсың» деп айту үшін қолданбаған жөн. Мысалы, туыстарының сөзіне еріп, ойланбай басқа облысқа көшкелі отырған жігітке әкесі осы мақалды айтып, асықпауды өтінеді.
Қолданылу жағдаяттары
— Жаңа ауылға көшіп келіп, екі жыл бойы мал қорасын тұрғыза алмай жүрген көршісіне ақсақал осы мақалды айтып, көмекке жігіттерді жіберді.
— Тарих сабағында ата-бабаның ауа көшкен жылдары туралы оқыған соң, мұғалім балаларға осы мақалдың мәнін түсіндірді.