Заманақыр болғанда,
Пір мүриттерін іздейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал дүниенің берекесі кетіп, тәртіп бұзылған шақта бұрын іздеп, сыйлайтын адамдарыңның өзі керісінше соларға мұқтаж болатынын білдіреді. Тура мағынасы — пірдің мүридін іздеуі, яғни рухани бағыт беретін адамның өзі артынан ерген шәкіртін іздеуге мәжбүр болуы. Астарлы мағынасы — заман өзгеріп, астаң-кестең болғанда табиғи орын, сый-құрмет, тәртіп пен иерархия бұзылады. Бұрын төмен тұратын нәрсе жоғарыға шығып, қалыпты өлшем ауысады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «заманақыр» — ақырзаман емес, берекесіздік пен төңкеріліс күшейген ауыр кезеңнің бейнесі. «Пір» — жол көрсетуші, беделді, рухани үлкен тұлға. «Мүрит» — соған ерген шәкірт. Әдетте пір мүритке бағыт береді, ал бұл жерде сол тәртіп төңкеріліп, пірдің мүридін іздеуі суреттеледі. Бұл — өмірдің қалыпты арнасынан тайғанын білдіретін әсерлі астар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қоғамда, жұмыста немесе отбасында жүйе бұзылып, бәрі кері кеткен жағдайға қатысты айтылады. Мысалы, ұйымдағы тәжірибелі басшының орнына жаңа келгендер шешім беріп, ал бұрынғылар солардың соңынан еріп кеткенде, осы мақал еске түседі.
Pir múrıtterin izdeıdi.