Жау, дұшпан туралы 79
Жау мен дұшпан туралы мақал-мәтелдер сақтық, бірлік және сабыр арқылы қауіптен қорғануды үйретеді.
79
Мақал-мәтел
13.3K
Қаралым
168
Орташа
Сұрыптау:
Жау атыспай беріспейді.
**Негізгі мағынасы** «Жау атыспай беріспейді» деген мақалдың тура мағынасы — қарсылас өз еркімен шегінбейді, жеңілмей т...
Жанын аямаған жау алады,
Малын аямаған дау алады.
Малын аямаған дау алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам жанын сақтамай, басын қатерге тіксе, жауға жем болуы мүмкін; ал м...
Жау төнгенде батыл бол,
Дау төнгенде ақыл бол.
Дау төнгенде ақыл бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қиын сәтте сабыр сақтап, дұрыс қимылдауға үндейді. Бірінші жолдағы «жау төнгенде б...
Қырда қасқыр ұлыса,
Үйдегі иттің бауыры сыздайды.
Үйдегі иттің бауыры сыздайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қырда қасқыр ұлыса, үйдегі ит мазасызданып, бауыры сыздап, ішкі түйсік...
Жау жоқта жарақ көп,
Жау келгенде таяқ табылмас.
Жау келгенде таяқ табылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жау жоқ кезде қару-жарақ көп болып көрінеді, ал қауіп төнген сәтте қолд...
Досыңа балдай тәтті бол,
Дұшпанға тастай қатты бол.
Дұшпанға тастай қатты бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға екі түрлі мінез ұстануды үйретеді: досқа — мейірімді, жылы, сыйлы болу керек; ал д...
Қылыш түбі - ұрыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қылыштың жүзі, яғни оның ең соңғы мәні — ұрыс, соғыс, қақтығыс. Астарлы...
Саған дұшпан - маған жау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сенің қарсыласың маған да қарсы, сенің жауың маған да жау деген ойды б...
Қайта жауған қар жаман,
Қайта шапқан жау жаман.
Қайта шапқан жау жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қайта жауған қар да, қайта шабуыл жасаған жау да қауіпті. Астарлы мағы...
Гүрілдеп келген жаудан,
Күлімдеп келген қас жаман.
Күлімдеп келген қас жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай айбар шегіп, ашықтан-ашық қауіп төндірген жаудың өзі алдын ала танылады, одан сақ...
Жауға жаның ашымасын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жау, дұшпанға аяушылық танытпа, өзіңді де, елді де қорғай біл деген ойды білдіреді. Тура...
Жел тұрды десе,
Үйіңе арқан сал.
Жау келді десе,
Қолыңа қылыш, қалқан ал.
Үйіңе арқан сал.
Жау келді десе,
Қолыңа қылыш, қалқан ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әрдайым дайын, сақ әрі сергек болуға шақырады. Тура мағынада жел тұрса, үйдің бұзы...
Ел жаусыз болмас,
Жер таусыз болмас.
Жер таусыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел мен жердің тыныштығы әрдайым сынға түсіп отыратынын білдіреді. Тура мағынасында, қай...
Қуғынмен келген сүргінмен кетеді.
**Негізгі мағынасы** Қуғынмен келген адам не зат, не билік ұзақ тұрақтамайды деген ой айтылады. Тура мағынасында біреуді...
Дау - айтыс, барымта - қайтыс.
**Негізгі мағынасы** Дау мен тартыс адамды тоқтамға жеткізбей, тоздырады; ал барымта сияқты өрескел іс тіпті адам өлімін...
Ең көп оқылған
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Іштен шыққан жау жаман.
**Негізгі мағынасы** «Іштен шыққан жау жаман» деген мақал ел ішінен, өз ортасынан шыққан қауіп сыртқы дұшпаннан да қате...
Жау жоқ деме, жар астында,
Бөрі жоқ деме, бөрік астында.
Бөрі жоқ деме, бөрік астында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әрдайым сақ болуға, аңғалдыққа салынбауға шақырады. Тура мағынасы: жау да, қасқыр...
Ағайын ала болғанда,
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайынның, яғни жақын туыс пен ел-жұрттың арасына алауыздық түскенде, береке қашатынын ай...
Үйреніскен жау атыспаққа жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бұрын бір-біріне үйреніп қалған жаулар соғысқа, қақтығысқа да шебер бо...
«Жау, дұшпан туралы» мақал-мәтелдер — елдің сыртқы қауіпке, ішкі алауыздыққа және қастық пиғылға қатысты өмірлік тәжірибесін жинақтаған нақыл сөздер. Бұл санатта сақ болу, дұшпанның айласын аңдау, артық даңғойлықтан қашу, қиын сәтте берік болу сияқты ойлар айтылады.
Мұндай мақалдар адамды бірлікке, ұйымшылдыққа, ақылмен әрекет етуге үндейді. Жауға алдырмас күш — татулық, тәртіп және әділ шешім екенін еске салып, ерлік пен парасатты қатар қояды. Сонымен бірге, дұшпандықты өршітпей, сабыр сақтап, қауіпті бағамдап, бейбіт жолды ұмытпауға тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар адамды бірлікке, ұйымшылдыққа, ақылмен әрекет етуге үндейді. Жауға алдырмас күш — татулық, тәртіп және әділ шешім екенін еске салып, ерлік пен парасатты қатар қояды. Сонымен бірге, дұшпандықты өршітпей, сабыр сақтап, қауіпті бағамдап, бейбіт жолды ұмытпауға тәрбиелейді.