Тіл, сөз туралы — 8-бет 654
Сұрыптау:
Кекесін сөздің кеселі,
Біреуді табады, кейде өзін қабады.
Біреуді табады, кейде өзін қабады.
Негізгі мағынасы Кекесін, мысқыл аралас сөздің түбі көбіне зиянға апарады. Біреуді келемеждеп, әжуалаған адам сырт…
«Кел» демек бар, «кет» демек жоқ.
Негізгі мағынасы «Кел» деп шақыру да, «кет» деп шығарып салу да адамның ықыласы мен ниетіне байланысты. Мақалдың тура…
Келелі ақыл сөздің түрін келтірер.
Негізгі мағынасы Келелі ақыл айтылған жерде сөз жүйелі, орынды әрі әсерлі болады. Яғни ақылдың өзі сөзді көркемдеп…
Келісті сөз - күміс,
Жемісті жұмыс - алтын.
Жемісті жұмыс - алтын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің де, істің де өз бағасы бар екенін айтады. Тура мағынасында «келісті сөз» — орнымен…
Кен байлығы жерде,
Сөз байлығы елде.
Сөз байлығы елде.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, кен-қазына жердің астында жатады, ал сөздің, шешендіктің, ойдың…
Күнде бір мақал
«Тіл, сөз туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Кенеуі жоқ кеудеге,
Сылдыраған сөз бітер.
Миы жоқ қу басқа
Бадырайған көз бітер.
Сылдыраған сөз бітер.
Миы жоқ қу басқа
Бадырайған көз бітер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылсыз, ішкі мазмұны жұтаң адам сырттай ғана көзге түсетін, бірақ мәні жоқ сөз бен қылыққа…
Керең адамның аузына қарар,
Соқыр адамның дауысын тыңдар.
Соқыр адамның дауысын тыңдар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның бір нәрсені толық білмей, теріс жолмен қорытынды жасауын әжуа етеді. Тура…
Керең кемітсе де, семіртсе де күледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы сөзіне, мінезіне, не үшін айтылғанына қарамай, өз жолынан айнымайтын, кейде…
Кесек-кесек дау, жанжал,
Кері кеткеннің ауылында.
Кесек-кесек өтірік,
Кері кеткеннің ауызында.
Кері кеткеннің ауылында.
Кесек-кесек өтірік,
Кері кеткеннің ауызында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кері кеткен, яғни мінезі бұзылған, берекесіз адамның жүрген жерінде дау-дамай, жанжал көп…
Кесірлі ауыздан кесапатты сөз шығады.
Негізгі мағынасы Кесірлі ауыздан көбіне зиянды, ауыр, көңіл жаралайтын сөз шығады. Яғни адам мінезі бұзақы, қырсық…
«Кет!» десе, ит те кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге «кет» деп айтсаң, тіпті ит те кейін шегінеді. Астарлы мағынасы…
Көзбен көрген анық,
Құлақпен естіген танық.
Құлақпен естіген танық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз көзімен көргені ғана шындыққа жақын, ал құлақпен естігені толық дәлел бола…
Көзден кетсе, көңілден кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам көзіне жиі түсіп, араласып жүрген нәрсе не адам есте берік сақталатынын, ал көз…
Көз жеткізер, көз жеткізбегенді сөз жеткізер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істің ақиқатын көзбен көрген адам оған анық сенеді, ал өз көзімен…
Көз жетпеген жерге сөз жетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің құдіретін көрсетеді. Тура мағынасында көз көрмейтін алыс жерге адам өзі бара алмаса…
Көзі жаманның сөзі жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі ниеті мен мінезі оның сөзінен көрінетінін айтады. Көзі жаман дегені — көңілі…
Көзі көктің былшылдаған сөзі көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көп сөйлеп, бірақ сөзі мәнсіз, дәлелсіз, бос болатын адамды меңзейді. Тура мағынасында «көзі…
Көзі көрместің көңілі сенбес.
Негізгі мағынасы Көзі көрмеген адам бір нәрсеге толық сенуі қиын деген ой айтылады. Мақалдың тура мағынасы — адамның өз…
Көзіне мақтаған - көлгірдің сөзі.
Сыртынан мақтаған - көңілдің сөзі.
Сыртынан мақтаған - көңілдің сөзі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі мақтаудың айырмасын көрсетеді. Біріншісі — адамның көзіне қарап тұрып, артық…
Көзіне мақтама, сыртынан даттама.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның бағасын асыра мадақтауға да, сыртынан жамандауға да болмайтынын ескертеді. Яғни…
Көзінше мақтағанша көтеріп апарып отқа сал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды бетіне қарап артық мақтай берме, себебі шектен тыс мадақ көбіне шын ниеттен емес…
Көз көңілдің сырын шертеді.
Негізгі мағынасы Көз адамның ішкі күйін, ниетін, қуанышы мен мұңын сөзсіз-ақ аңғартады. Яғни, адам не ойлап тұрса да…
Көз көргеніне сенеді,
Құлақ естігеніне сенеді.
Құлақ естігеніне сенеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның нақты көргені мен естігеніне көбірек иланатынын білдіреді. Тура мағынада көз өзімен…
Көз көргенше ауыз батыр, сөйлеп қал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның көріп тұрған нәрсеге сенуі оңай, ал шын мәнінде білмей тұрып көп сөйлеу қауіпті…
Көз көрмесе, сөз құлақты алдайды.
Негізгі мағынасы Көзбен көріп, нақты дәлелге сүйенбеген адамға айтылған сөз оңай әсер етеді. Яғни бір істің ақиқатын…
Көз көрсе жүз ұялады.
Негізгі мағынасы Көз көрсе, жүз ұялады деген мақал адамның бетпе-бет келгенде жауапкершілігі артып, ар-ұяты оянатынын…
Көз - нұрдың ұясы,
Көңіл - сырдың ұясы.
Көңіл - сырдың ұясы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам ішкі дүниесін де, сыртқы болмысын да терең бейнелейді. Көз — адамның жанарынан нұр…
Көкірек таза болмаса,
Көз тазасы не керек?
Жаның таза болмаса,
Тіл тазасы не керек?
Көз тазасы не керек?
Жаның таза болмаса,
Тіл тазасы не керек?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның көкірегі, жаны таза болмаса, сыртқы тазалықтың пайдасы шамалы…
Көмекейің қышыса,
Асаудың бір жолын тап.
Асаудың бір жолын тап.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзге әуес, тілі шыдамай тұратын адамға қарата айтылады. Тура мағынасында — «сөйлегің келсе…
Көнектей басқа шүмектей тілің жау.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің орынсыз, шектен тыс, ащы айтылғанын сынайды. Тура мағынада адамның басы үлкен бір…
Көне сөз - жаңа сөздің қазығы.
Негізгі мағынасы «Көне сөз — жаңа сөздің қазығы» деген мақалдың тура мағынасы: ескі, бұрыннан айтылып келе жатқан сөз…
Көңіл - дария, көз - найза.
Негізгі мағынасы Көңіл — адамның ішкі әлемі, сезімі мен ойын сыйғызған терең дарияға теңеледі. Ол шексіз, тұңғиық…
Көңілдегі көрікті ойдың
Ауыздан шыққанда өңі қашады.
Ауыздан шыққанда өңі қашады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішіндегі әдемі, әсерлі ой кейде ауызға шыққанда сол қалпын жоғалтып алатынын…
Көңілдегі құпияны
Көзің айтып қояды.
Көп сөйлесең күмпілдеп,
Сөзің айтып қояды.
Көзің айтып қояды.
Көп сөйлесең күмпілдеп,
Сөзің айтып қояды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам ішіндегі сырды жасыру оңай емес екенін айтады. Көңілде сақталған құпия кейде көзқарас…
Көңілдегі сырды көз білдіреді.
Негізгі мағынасы Көңілде жүрген жасырын ой, қуаныш, реніш не алаң көбіне адамның көзқарасынан, жанарынан байқалады. Бұл…
Көңілде жатқан кіріңді
Оттай ыстық сөз шаяр.
Оттай ыстық сөз шаяр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам көңілінде жиналған ренішті, өкпе-назды, ауыр ойды жылы сөз ғана сейілте алатынын…
Көңіл көзін сөз ашар,
Сөйлемесе, кір басар.
Сөйлемесе, кір басар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің адам жанын оятатын, ойды сергітетін күшін айтады. Адам ішкі дүниесін ашып, ойын…
Көңіл - нәзік, сөз - батыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам көңілінің өте сезімтал, жараланғыш екенін, ал сөздің керісінше өте қуатты, әсері күшті…
Көңіл - сөздің сандығы.
Негізгі мағынасы «Көңіл - сөздің сандығы» деген мақал адамның ішкі күйі мен ниеті оның айтқан сөзінен аңғарылатынын…
Көп ауыз сөйлесе,
Бір ауыз жым болады.
Бір ауыз жым болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көп адамның бірден сөйлеп, әркім өз сөзін үстем қойса, ортақ ой шашырап, нақты шешім…