Тіл, сөз туралы — 9-бет 654
Сұрыптау:
Көп біл, аз сөйле.
Негізгі мағынасы Көп біл, аз сөйле деген сөз адамның алдымен білім жинап, ойлануға мән беруі керек екенін білдіреді…
Көпке күл шашпа.
Негізгі мағынасы «Көпке күл шашпа» деген мақалдың тура мағынасы — оттың шоғын, күлін желмен көпшілікке шашпау. Астарлы…
Көпке сөзің ұнаса - шешендіктің белгісі ,
Көп ішінде сөйлеген - көсемдіктің белгісі.
Көп ішінде сөйлеген - көсемдіктің белгісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көптің алдында сөйлей білу мен ойды ұтымды жеткізудің қадірін айтады. Егер айтқан сөзің…
Көп қыдырған - кезбе,
Көп сөйлеген - езбе.
Көп сөйлеген - езбе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көп жер кезіп, орынсыз көшіп-қонып жүре берудің де, көп сөйлеп, сөзді өлшеп айтпаудың да…
Көп сөз - бос сөз.
Негізгі мағынасы Көп сөз - бос сөз деген мақал артық сөйлеудің пайдасы аз екенін, сөзді көбейте бергеннен ойдың салмағы…
Күнде бір мақал
«Тіл, сөз туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Көп сөздің азы жақсы,
Аз сөздің өзі жақсы.
Аз сөздің өзі жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көп сөйлей бергеннен гөрі, орнымен әрі нақты сөйлеудің пайдалы екенін айтады. Тура…
Көп сөз есекке жүк.
Негізгі мағынасы Көп сөз есекке жүк деген мақал артық, орынсыз сөйлеудің пайдасыз екенін білдіреді. Тура мағынасында…
Көп сөз - күміс, аз сөз - алтын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзді орнымен, мөлшерімен айту керек екенін білдіреді. Тура мағынада көп сөйлеу мен аз…
Көп сөз - құлақ сарсытар бос сөз.
Негізгі мағынасы Көп сөйлей беру әрдайым пайдалы емес. Мағынасы жоқ, артық айтылған сөз адамды жалықтырады, тыңдаушыны…
Көп сөйлеген білімді емес,
Дөп сөйлеген білімді.
Дөп сөйлеген білімді.
Негізгі мағынасы Көп сөйлеу адамның білімді екенін білдірмейді. Шын мәнінде, ойын артық созбай, дәл, орнықты, мағыналы…
Көп сөйлеген көптен айырылар.
Негізгі мағынасы Көп сөйлеген адам кейде өз сөзін тежей алмай, орынсыз айтып қояды. Мұндайда ол жұрттың көңілінен шығып…
Көп сөйлеген не жолдасынан,
Не құрдасынан айырылады.
Не құрдасынан айырылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзді көпіртіп, орынсыз көп сөйлеудің зиянын ескертеді. Адам артық сөйлесе, біреудің…
Көп сөйлейді залым би,
Аз сөйлейді әділ би.
Аз сөйлейді әділ би.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: залым, яғни әділетсіз би көп сөйлейді, ал әділ би аз сөйлейді. Астарлы…
Көп сөйлесең, тақылдақ дер,
Сөйлемесең, ақымақ дер.
Сөйлемесең, ақымақ дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сөзді орнымен айту керегін ескертеді. Көп сөйлеп кетсең, жұрт сені бос, жеңілтек…
Көп талқысы - аққан сел.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: көп адамның талқысы, сөз қууы судай ағып, тоқтаусыз селдей тасиды. Астарлы…
Көп тыңда, аз сөйле.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сөзді орынсыз көбейтпей, алдымен тыңдай білуді үйретеді. Тура мағынасы — көп естіп…
Көрген жоқ болса, естіген куә.
Негізгі мағынасы Көрмеген нәрсеге бірден сене салмай, естігенді де дәлелмен, ақылмен бағалау керек деген ой жатыр. Тура…
Көріп айтқан - куәлі сөз,
Естіп айтқан - шүбәлі сөз.
Естіп айтқан - шүбәлі сөз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өз көзіңмен көріп, нақты білген нәрсені айту сенімді болады, ал біреуден…
Көршің үшін намазыңды бұз.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көршімен жақсы қарым-қатынастың, тату-тәтті тұрмыстың өте маңызды екенін білдіреді. Тура…
Көсем - қиында, шешен - жиында.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, елге басшылық ететін көсемнің де, сөз ұстайтын шешеннің де шын…
Көше білмеген көлік өлтірер,
Сөйлей білмеген өзіне сөз келтірер.
Сөйлей білмеген өзіне сөз келтірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі сақтықты қатар үйретеді. Біріншісі — жолды, көше мен бағытты білмей көлік жүргізу…
Күніне мың сөйлеген адам өледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзді орынсыз көп айту адамға зиян екенін ескертеді. Тура мағынасында, «мың сөйлеген» — өте…
Күттіруден күту қиын.
Негізгі мағынасы Күттіруден күту қиын дегені — біреуді әдейі ұзақ уақыт тосып қою, уақытын алып, сабырын сынау оңай…
«Қазақ» десең, өзіңе тиеді,
«Соқыр» десең, көзіне тиеді.
«Соқыр» десең, көзіне тиеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің салмағын, адамның абыройына тиетін ауыр ескертуді білдіреді. Біреуге тура айтылған…
Қалжыңды түсінбегеннің қасында жүрме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сөзі мен мінезін дұрыс аңғара алатын ортада жүрген жөн екенін білдіреді. Тура…
Қаңқу сөздің қоспасы көп.
Негізгі мағынасы Қаңқу сөздің қоспасы көп деген мақал ел ішінде айтылған алып-қашпа сөздің, өсек-аяңның шындығы толық…
Қап түбінде біз жатпас,
Ел ішінде сөз жатпас.
Ел ішінде сөз жатпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қаптың түбінде жатқан біз көрінбей қалмайды, ал ел ішіндегі айтылған сөз…
«Қарағым» деген жылы сөз,
Тон болып төнді жылытпаса да,
жанды жылытады.
Тон болып төнді жылытпаса да,
жанды жылытады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылы сөздің адамға тигізер әсері зор екенін айтады. Тура мағынасында, бір ауыз «қарағым»…
Қара сөзді қамшы қылды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің қаруы да, салмағы да болатынын білдіреді. Тура мағынасында «қара сөз» — жай, қатты…
Қара түсті ағарта алмайсың,
Былапыт сөзді тазарта алмайсың.
Былапыт сөзді тазарта алмайсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қара түсті ақ қыла алмайсың, былық сөзді мүлде таза сөзге айналдыра…
Қарғыс жеті атаға жетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман сөздің, қарғыстың салмағы ауыр екенін білдіреді. Тура мағынасында біреуге айтылған…
Қатты айтқан қарындасқа жақпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қатты, дөрекі сөйлеген сөз қарындасқа ұнамайды, жүрегіне тиеді. Астарлы…
Қатты айтсаң, қарындасқа жақпайсың,
Ақырын айтсаң, ақың кетеді.
Ақырын айтсаң, ақың кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзді қалай айту керегін үйретеді. Біреуге шектен тыс қатты, өктем сөйлесең, ол ренжіп…
Қатты-қатты сөйлесең,
Мүмін діннен шығады.
Жылы-жылы сөйлесең,
Жылан іннен шығады.
Мүмін діннен шығады.
Жылы-жылы сөйлесең,
Жылан іннен шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің күшін, сөйлеу мәдениетін үйретеді. Адам біреуге қатқыл, дөрекі сөйлесе, тіпті…
Қатын өтірік айтпайды, қағыс естиді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әйел адам кейде шындықты ашық айтпай, жанама түрде жеткізуі мүмкін, сонда…
Қауым елді жамандама -
қарғысына қаларсың.
қарғысына қаларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел-жұртты, көпшілік қауымды орынсыз жамандамауға шақырады. Тура мағынасында: көптің алдында…
Қаһарлы сөз қамал бұзады.
Негізгі мағынасы Қаһарлы, яғни қатты ашумен, ызамен айтылған сөздің күші өте зор деген мағынаны білдіреді. Мұндай сөз…
Қисық отырсаң да, түзу сөйле.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сөзіне адал, шыншыл болуын талап етеді. Тіпті өзіңнің хал-жағдайың, тұрқың…
Қиыстырып қаласаң, отың жанар,
Қиыстырып айтсаң, халқың нанар.
Қиыстырып айтсаң, халқың нанар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзді орнымен, дәлелмен, ретімен айту керегін меңзейді. Бір істі дұрыс ұйымдастырсаң, нәтиже…
Қиял - ой қанаты,
Ой - тіл қанаты.
Ой - тіл қанаты.
Негізгі мағынасы Қиял адамның ойына серпін беріп, оны алысқа жетелейді. Ал ой сол қиялды жүйелеп, сөзге айналдырады…