Тіл, сөз туралы — 6-бет 654
Сұрыптау:
Етікшіден құлаш қаш,
Бізі тиер көзіңе,
Тілі тиер өзіңе.
Бізі тиер көзіңе,
Тілі тиер өзіңе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өз ісінің иесінен аулақ жүрген дұрыс екенін ескертеді. Етікші етік тігеді, бірақ оның…
Еттен өткен таяқтан,
Cүйектен өткен сөз жаман.
Cүйектен өткен сөз жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: таяқ денені соғып, ауырса да, жара уақыт өте жазылады; ал сүйекке жеткен…
Жаба берсе жаланы,
Жаладан жұғын қалады.
Жаладан жұғын қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге жаланы қайта-қайта жаудыра берсе, сол жаланың бір бөлігі болса да…
Жаққанда түтін шалынады,
Айтқанда сыр алынады.
Айтқанда сыр алынады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сөзінен тануға болатынын білдіреді. От жаққанда түтіннің шыққаны сияқты, адам…
Жақсы адам байқап сөйлер,
Жаман адам шайқап сөйлер.
Жаман адам шайқап сөйлер.
Негізгі мағынасы Жақсы адам сөзін ойланып, салмақтап айтады. Ол біреудің көңіліне тимеуді, шындықты орнымен жеткізуді…
Күнде бір мақал
«Тіл, сөз туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Жақсы адам - ел ырысы,
Жақсы сөз - жан ырысы.
Жақсы сөз - жан ырысы.
Негізгі мағынасы Жақсы адам елге тек пайдасын тигізіп қоймайды, тұтас жұрттың берекесін арттырады. Оның адал ісі…
Жақсы адам тауып айтады,
Жаман адам қауып айтады.
Жаман адам қауып айтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сөз айту мәнерін мінезімен байланыстырады. Жақсы адам біреуге ескерту айтса да…
Жақсы аттың тісін ашпа,
Жақсы кісінің жасын сұрама.
Жақсы кісінің жасын сұрама.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға орынсыз сұрақ қоймауды, артық әңгіме айтпауға үйретеді. Тура мағынасында аттың тісін…
Жақсыға айтсаң, бітірер,
Жаманға айтсаң, жекірер.
Жаманға айтсаң, жекірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінезі мен қабылдау қабілетін салыстырады. Жақсы, парасатты адамға ақыл, өтініш…
Жақсыға сөз батады,
Жаманға шөп батады.
Жаманға шөп батады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сөзге, сынға, ескертпеге деген қарым-қатынасын аңғартады. Жақсы адам пайдалы сөзді…
Жақсы құрбы келгенде,
Көңілде кір қалар ма?
Жақсы әзілсіз
Сөз шырағы жанар ма?
Көңілде кір қалар ма?
Жақсы әзілсіз
Сөз шырағы жанар ма?
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы құрбының адам көңіліне жылу беретінін айтады. Сырттай қарағанда, ол дос келсе көңіл…
Жақсы лепес - жарым ырыс.
Негізгі мағынасы Жақсы сөз, жылы тілек, ізгі ниет адамның көңілін көтеріп, ісінің оңалуына себеп болады. Мақалдың тура…
Жақсылық та, жамандық та тілден.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің адам өміріндегі салмағын көрсетеді. Адамның айтқан бір ауыз сөзі біреуді қуанта да…
Жақсылықтың үлгісі -
Жанып тұрған шамдай.
Шешеннің сөзі -
Ағып тұрған балдай.
Жанып тұрған шамдай.
Шешеннің сөзі -
Ағып тұрған балдай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы адамның ісі мен сөзінің айналаға жарық, жылу беретінін айтады. Жақсылықтың үлгісі…
Жақсымен жолдас болсаң,
Алуа мен шекер.
Жаманмен жолдас болсаң,
Абыройыңа түкірер.
Алуа мен шекер.
Жаманмен жолдас болсаң,
Абыройыңа түкірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсының қасында жүрсең, оның жақсы мінезі, тәрбиесі, ықпалы саған да жұғады дегенді…
Жақсының өзі де жақсы, сөзі де жақсы.
Негізгі мағынасы Жақсы адамның болмысы да, айтқан сөзі де ізгі болады. Мұнда тура мағынада адамның өз мінезі мен сөзі…
Жақсының сөзі ақыл шақырады,
Жаманның сөзі ашу шақырады.
Жаманның сөзі ашу шақырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы адамның сөзі ойлануға, сабырға келуге, дұрыс шешім табуға жетелейді дегенді білдіреді…
Жақсының сөзі жария.
Негізгі мағынасы Жақсы адамның айтқан сөзі елге тез тарайды, жұрт оны құлаққа іліп, есте сақтайды. Мұнда тура мағынада…
Жақсының сөзі жырмен тең.
Негізгі мағынасы Жақсы адамның айтқан сөзі өте әсерлі, мәнді әрі жүрекке жылы тиеді. Мұнда тура мағынада «жақсының…
Жақсының сөзі кепіл,
Жаманның өзі кепіл.
Жаманның өзі кепіл.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамның айтқан сөзі сенімге тұрады, ал жаман адамның өз басы да…
Жақсының сөзі өлшеп пішкендей.
Негізгі мағынасы Жақсы адамның сөзі әрдайым ойлы, орынды, дәл болады. Ол асығыс айтпайды, біреудің көңілін жараламай…
Жақсының сөзі шамдай жарық,
Айдай анық.
Айдай анық.
Негізгі мағынасы Жақсы адамның сөзі әрдайым түсінікті, дәл және көңілге қонымды болады. Ол адамды адастырмайды, күмәнді…
Жақсының тілі тәтті,
Жаманның жаны тәтті.
Жаманның жаны тәтті.
Негізгі мағынасы Жақсы адамның сөзі жұмсақ, сыпайы, көңілге жағымды болады. Ол біреуді ренжітпей, ойлы да орынды…
Жақсы сөз айт, пайда табасың,
Жаман сөз айтпа, аман қаласың.
Жаман сөз айтпа, аман қаласың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің адам өміріне тікелей әсер ететінін білдіреді. Жақсы, сыпайы, орынды айтылған сөз…
Жақсы сөз - жан азығы.
Негізгі мағынасы «Жақсы сөз - жан азығы» деген мақал адамға жылы, ізгі, дем беретін сөздің рухани күшін айтады. Тура…
Жақсы сөз жұбатады,
Жаман сөз жылатады.
Жаман сөз жылатады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің адам жанına әсері өте күшті екенін айтады. Жақсы, жылы, ойланып айтылған сөз көңілді…
Жақсы сөзіңді сыйлар.
Негізгі мағынасы «Жақсы сөзіңді сыйлар» деген мақал адамның жылы, орынды, ізетті сөзінің қадірі болатынын білдіреді…
Жақсы сөз сүйіндіреді,
Жаман сөз күйіндіреді.
Жаман сөз күйіндіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің адамға тікелей әсер ететінін айтады. Жақсы, жылы, орынды айтылған сөз адамды…
Жақсы сөйлесе, аузынан гүл төгілер,
Жаман сөйлесе, аузынан жын төгілер.
Жаман сөйлесе, аузынан жын төгілер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің адам мінезін, ішкі дүниесін айқындайтынын білдіреді. Жақсы адам жылы, сыпайы, ойлы…
Жақындықты ат айырады,
Оқымағанды хат айырады.
Оқымағанды хат айырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам арасындағы жақындық пен алшақтықтың, сондай-ақ білімділік пен надандықтың ара жігін…
Жалақ кісі тілінен жазар,
Таз кісі қолынан жазар.
Таз кісі қолынан жазар.
Негізгі мағынасы Мақалдағы «жазар» — жазым болар, зардап шегер деген мағынада. Мақалдың тура мағынасы: жалақ адам…
Жаман ауыздан жыландай сөз шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы жоқ, астарлы мәні бар: жаман, арам пиғылды немесе іштар адам аузынан уытты…
Жаманға сырыңды айтпа,
Сырыңды айтсаң да, шыныңды айтпа.
Сырыңды айтсаң да, шыныңды айтпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өз құпиясын кез келген жанға аша бермеуді ескертеді. Тура мағынасында: жаман ниетті…
Жамандықты көп көрген
Жақсы сөзге «Жә!» демес.
Жақсы сөзге «Жә!» демес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жамандықты көп көріп, өмірдің ауыртпалығын сезген адам жақсы сөзді елемей…
Жаман «ит» десең арланады,
«қасқыр» десең жалданады.
«қасқыр» десең жалданады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның намысына тиетін ауыр сөздің әсерін көрсетеді. Тура мағынасында біреуді «ит» десең…
Жаман көзден, жаман сөзден сақтан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды теріс ниеттен, қызғаныштан, көреалмаушылықтан және ауыр сөзден сақ болуға шақырады…
Жаман көлдің суы ащы,
Жаман адамның тілі ащы.
Жаман адамның тілі ащы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман адамның сөзі де, мінезі де жұртқа жайсыз болатынын білдіреді. Тура мағынасында ащы су…
Жаманның аузына
Жұрттан қалған сөз түседі.
Жұрттан қалған сөз түседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман мінезді, сөзіне жауапсыз адам өз ойынан тың, пайдалы сөз таба алмайтынын білдіреді…
Жаманның берген асынан
Жақсының айтқан сөзі артық.
Жақсының айтқан сөзі артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы адамның шын жүректен айтқан жылы сөзі жаман адамның берген асына қарағанда әлдеқайда…
Жаманның сөзі түйеден түскендей,
Жақсының сөзі диірмен тасындай.
Жақсының сөзі диірмен тасындай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сөзі оның мінезі мен тәрбиесін танытатынын айтады. Жаман адамның сөзі дөрекі, ауыр…