Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
206.5K
Қаралым
245
Орташа
Сұрыптау:
Шешінген судан тайынбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — киімін шешіп, суға түсуге бел буған адам енді суға кіруден тартынбайды...
Бір күндік жолға шықсаң,
Үш күндік азық ал.
Үш күндік азық ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шыққан адам бір күнге ғана емес, үш күнге жететін азық алып шықс...
Өзіңе өзің берік бол,
Қоңсыңды ұры тұтпа.
Қоңсыңды ұры тұтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ең әуелі өз ісіне, өз мінезіне, өз ұстанымына берік болуды ескертеді. Яғни, өзің с...
Итті иесімен қина.
**Негізгі мағынасы** «Итті иесімен қина» деген мақалдың тура мағынасы — итке жасалатын әсер оның иесіне де тиюі мүмкін...
Ер көрмеймін деген жерін үш көреді,
Ат баспаймын деген жерін үш басады.
Ат баспаймын деген жерін үш басады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қанша сақтанып, «бұндай жерге бармаспын, бұндай іске жоламаспын» десе де, өмірде сол...
Дос басыңа, дұшпан аяғыңа қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды жақыннан танып-білуге шақырады. Дос адам сенің басыңдағы, яғни беделіңе, абыройыңа...
Алдыңа бір қарасаң, артыңа он қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды кез келген іске асықпай, абайлап, ойланбай қадам баспауға үндейді. Тура мағынасы...
Аспанда тіреу жоқ,
Жерде белдеу жоқ.
Жерде белдеу жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аспанды тіреп тұратын таяныш та, жерді байлап қоятын белдеу де жоқ. Ал...
Досың мың болса аз,
Дұшпаның біреу болса да көп.
Дұшпаның біреу болса да көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға дос көп болған сайын қуат, сүйеніш, кеңес пен сенім арта түсетінін меңзейді. Ал д...
Түскі асқа түстік жерден келеді,
Кешкі асқа күндік жерден келеді.
Кешкі асқа күндік жерден келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түскі асқа жақын жерден келген адам уақытылы жетеді, ал кешкі асқа ал...
Асыққан жолаушы атына теріс мінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: асығыс жүрген жолаушы атқа дұрыс отырмай, кейде теріс мініп те кетуі мү...
Жолаушы азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шыққан адамның азығы жол үстінде қажет болады деген сөз. Астарлы...
Иттің иесі болса, бөрінің тәңірі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, иттің қожайыны бар, ал бөрінің, яғни қасқырдың, өзінен жоғары к...
Көпке күл шашпа.
**Негізгі мағынасы** «Көпке күл шашпа» деген мақалдың тура мағынасы — оттың шоғын, күлін желмен көпшілікке шашпау. Аста...
Жер астынан жік шықты,
Екі құлағы тік шықты.
Екі құлағы тік шықты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кенеттен болған, күтпеген жерден шыққан келеңсіз жағдайды білдіреді. Тура мағынасында жер...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.