Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
249.8K
Қаралым
297
Орташа
Сұрыптау:
Қара қытай қаптаса,
Сары орыс өз әкеңдей көрінер.
Сары орыс өз әкеңдей көрінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы қауіп-қатер күшейген кезде адам бұрын жат көрінген кісінің де қадірін түсіне баста...
Тілдінің тілінен сақтан,
Сөздінің сөзінен сақтан.
Көздінің көзінен сақтан.
Сөздінің сөзінен сақтан.
Көздінің көзінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы айласына, ащы тіліне, өткір сөзіне және арам пиғылына сақ болуды ескертеді...
Өзіңе өзің берік бол,
Қоңсыңды ұры тұтпа.
Қоңсыңды ұры тұтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ең әуелі өз ісіне, өз мінезіне, өз ұстанымына берік болуды ескертеді. Яғни, өзің с...
Ат жаманы жолда қалдырар,
Жолдас жаманы қолда қалдырар.
Жолдас жаманы қолда қалдырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман ат пен жаман жолдастың екеуі де адамға зиян екенін ескертеді. Тура мағынасында, жам...
Бір күндік жолға шықсаң,
Үш күндік азық ал.
Үш күндік азық ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шыққан адам бір күнге ғана емес, үш күнге жететін азық алып шықс...
Итті иесімен қина.
**Негізгі мағынасы** «Итті иесімен қина» деген мақалдың тура мағынасы — итке жасалатын әсер оның иесіне де тиюі мүмкін...
Аспанда тіреу жоқ,
Жерде белдеу жоқ.
Жерде белдеу жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аспанды тіреп тұратын таяныш та, жерді байлап қоятын белдеу де жоқ. Ал...
Түскі асқа түстік жерден келеді,
Кешкі асқа күндік жерден келеді.
Кешкі асқа күндік жерден келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түскі асқа жақын жерден келген адам уақытылы жетеді, ал кешкі асқа ал...
Алдыңа бір қарасаң, артыңа он қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды кез келген іске асықпай, абайлап, ойланбай қадам баспауға үндейді. Тура мағынасы...
Иттің иесі болса, бөрінің тәңірі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, иттің қожайыны бар, ал бөрінің, яғни қасқырдың, өзінен жоғары к...
Қыстың қамын жаз ойла,
Жаздың қамын қыс ойла.
Жаздың қамын қыс ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдын ала ойлануға, ертеңгі күнге дайын болуға шақырады. Тура мағынасы — қыста қаж...
Жолаушы азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шыққан адамның азығы жол үстінде қажет болады деген сөз. Астарлы...
Досың мың болса аз,
Дұшпаның біреу болса да көп.
Дұшпаның біреу болса да көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға дос көп болған сайын қуат, сүйеніш, кеңес пен сенім арта түсетінін меңзейді. Ал д...
Жер астынан жік шықты,
Екі құлағы тік шықты.
Екі құлағы тік шықты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кенеттен болған, күтпеген жерден шыққан келеңсіз жағдайды білдіреді. Тура мағынасында жер...
Жауда да бір үйің болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тіпті жау жақта, бөтен елде не қиын ортада да паналайтын, бас сұғатын...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.