Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
Күнде бір мақал
«Сақтық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
840
Мақал-мәтел
271.4K
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Қашқанды қума.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қашып бара жатқан адамды соңынан қуып бармау. Астарлы мағынасы — асығыс…
Жыланның уы басында,
Бейқамның жауы қасында.
Бейқамның жауы қасында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды әрдайым сақ болуға шақырады. Жыланның уы басында болатыны сияқты, қауіп те кейде…
Іші қуырылмайды, пышағы суырылмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі жай-күйі тыныш, ойы орнықты, қамы аз дегенді білдіреді. Тура мағынасында ас…
Шыбын да аңқаудың аузын аңдиды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аңқау, сенгіш адамның әлсіз тұсын өзгелер оңай пайдаланады дегенді білдіреді. Тура…
Жасқаншақтың жаны тәтті.
Негізгі мағынасы Жасқаншақ адам қауіптен көп қорқып, өз өмірін, тыныштығын бәрінен жоғары қояды. Бұл мақалдың тура…
Пәледен машайық қашады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: пәле-қаза, дау-дамай, қиындық сияқты кесірлі нәрседен тіпті машайық та…
Буаз бие сүзеген сиырды мүйізінен таниды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: буаз бие, яғни іші толған жылқы, сүзеген сиырды оның мүйізінен-ақ танып…
Жел тұрды десе,
Үйіңе арқан сал.
Жау келді десе,
Қолыңа қылыш, қалқан ал.
Үйіңе арқан сал.
Жау келді десе,
Қолыңа қылыш, қалқан ал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды әрдайым дайын, сақ әрі сергек болуға шақырады. Тура мағынада жел тұрса, үйдің бұзылып…
Ақшасыз қалаға шықпа,
Қарусыз далаға шықпа.
Қарусыз далаға шықпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды кез келген іске алдын ала дайын болуға шақырады. Тура мағынасында: қалаға шықсаң…
Тас жауса таңдайдан,
Мұз жауса маңдайдан.
Мұз жауса маңдайдан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қиындықтың ең ауыр түрін де төзуге шақырады. Тура мағынасында, аспаннан тас не мұз жауса…
Жапырағыңды малдан сақта,
Бұтағыңды балтадан сақта.
Бұтағыңды балтадан сақта.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды өз несібесін, дәулетін, тіршілігін қорғауға шақырады. Тура мағынасында ағаштың…
Қоянның қарасын көріп, қалжасынан түңіл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сыртқы белгіден-ақ сақ болуға шақырады. Яғни бір нәрсенің не бір адамның түрі, нышаны…
Төрт аяғы тең жорға,
Сүдігерге сүрінер.
Сүдігерге сүрінер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай мінсіз, ширақ, мықты көрінгеннің өзі кейде кіші ғана кедергіден сүрінуі мүмкін…
Бөрік тастап бөріден құтыла алмассың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: басыңдағы бөрікті шешіп тастау арқылы бөріден құтылу мүмкін емес. Астарлы…
Тоңбай қалтырған.
Негізгі мағынасы «Тоңбай қалтырған» деген сөз тіркесі тура мағынада біреуді немесе бір нәрсені суықтан, қыстан аман…
Сақтықты соқырдан үйрен,
Кішілікті түйеден үйрен.
Кішілікті түйеден үйрен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өмірде сақ болуды, артық мақтанбай, байсалды жүріп-тұруды үйретеді. «Сақтықты…
Қорқаққа қылыш жұмсаудың қажеті жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қорқақ адамға күш көрсетудің, оны сескендіріп, қылышпен қорқытудың керегі…
Аңқау аңдамайды да, алаңдамайды да.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аңқау, яғни аңғарымсыз адам айналасындағы қауіпті де, маңыздыны да бірдей байқамайтынын…
Жау болжаусыз, ажал болжаусыз.
Негізгі мағынасы Жау да, ажал да алдын ала анықталып келмейді деген ой айтылады. Яғни адам өмірінде қауіп-қатер…
Дау айтысады, жау атысады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзге келіп қалған адамдардың дауы ұзаққа созылса, ақыры ұрыс-керіске, тіпті күш қолдануға…
Итке берсең асыңды,
Иттер тартар басыңды.
Иттер тартар басыңды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ас-суыңды итке берсең, оны басқа иттер тартып жейді. Астарлы мағынасы…
Пәлелі жерге бармағыңды тықпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз іске араласпауға, өзіне қауіп төндіретін жерден аулақ жүруге шақырады. Тура…
Қысқы шілдеде ну сақта,
Жазғы шілдеде су сақта.
Жазғы шілдеде су сақта.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қыс кезінде отын мен азықты, ал жаздың аптап ыстығында су қорын алдын ала…
Ұсталмаған ұры емес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қолға түспеген адамды ұры деп кесіп айтуға болмайды. Астарлы мағынасы…
Айқайға «аттан» қоспа.
Негізгі мағынасы «Айқайға аттан қоспа» деген мақал адамды байыппен ойлануға шақырады. Тура мағынасында, бос шуға…
Өлімнен қорықсаң, өлерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өлімнен қатты қорыққан адам өзін де, ісін де тежеп, тіршілікте белсенді…
Соқырдың қожасы құлағы,
Ақсақтың аяғы - таяғы.
Ақсақтың аяғы - таяғы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал мүгедектігі не әлсіздігі бар адамның тіршілікте сүйенетін, ең қажет тірегі болатынын…
Төмен қонсаң, сел алар,
Биік қонсаң, жел алар.
Биік қонсаң, жел алар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға әр істі орынсыз төмендетпей де, шектен тыс асқақтатпай да, орта жолды ұстауды…
Сабы жоқ шотпен отын жарма,
Сабырсыз доспен жауға барма.
Сабырсыз доспен жауға барма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды кез келген істі құралсыз, даярлықсыз бастамауға үйретеді. «Сабы жоқ шотпен отын…
Күле кіріп, күңірене шыққаннан сақтан,
Күні шығып тұрып, жауғаннан сақтан.
Күні шығып тұрып, жауғаннан сақтан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі жүзді, ішкі ниеті сыртқы түріне сай келмейтін адамнан сақ болуды ескертеді. Тура…
Соқыр көбелекке тең.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір істің, құбылыстың не адамның көзсіз, ойланбай әрекет ететінін білдіреді. Тура…
Білмеген мың пәлеге тұтылар,
Білген мың пәледен құтылар.
Білген мың пәледен құтылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: білмеген адам қауіпті нәрсені аңғармай, сан қилы қиындыққа душар болады…
Жау артынан жұдырық.
Негізгі мағынасы «Жау артынан жұдырық» деген мақал жаумен бетпе-бет келгенде емес, ол кеткен соң қимылдау — кеш…
Ел жатпай ит тынбас.
Негізгі мағынасы «Ел жатпай ит тынбас» деген мақалдың тура мағынасы — ел ұйықтамайынша, ит те тынышталмайды. Астарлы…
Тойған қонақтың екі көзі жолда болар.
Негізгі мағынасы Тойып алған қонақ үй иесіне ұзақ бөгелмейді, көңілі жолға, қайтатын сәтке ауады. Астарлы мағынасы…
Уәде күпті.
Негізгі мағынасы «Уәде күпті» деген мақал уәдеге күмәнмен қарау керек екенін білдіреді. Яғни біреудің айтқан сөзіне…
Жолаушының үлеспеген есебі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жол жүрген адамның шығыны да, сыбағасы да алдын ала толық есептелмейді…
Көкте - Құдай , жерге - құмай.
Негізгі мағынасы «Көкте - Құдай, жерге - құмай» деген мақал адамның өз орнын, шындықтың жоғарғы күшке тәуелді екенін…
Үйірінен айырылған малды қасқыр жейді.
Негізгі мағынасы Үйірінен айырылған мал — қорғансыз, жалғыз қалған мал. Қасқыр — оған қауіп төндіретін жау. Мақалдың…
Өтірік түбі - шын, бақсы түбі - жын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өтірік айтқанның соңы бір күні шындыққа тіреледі, ал бақсы-балгерлік…
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіреді…
Ит үреді, керуен көшеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы…
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура…
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен…
Жеті рет өлшеп, бір рет кес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның кез келген істі асықпай, ойланып, алдын ала тексеріп барып орындауы керек екенін…
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.