Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
207K
Қаралым
246
Орташа
Сұрыптау:
Өлік шыққан үйдің,
Табалдырығында жолбарыс жатады.
Табалдырығында жолбарыс жатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қаза болған үйдің табалдырығында жолбарыс жатқандай көрінеді. Астарлы...
Қару алсаң, мылтық ал,
Қарның ашса - тамағың,
Жаяу жүрсең - таяғың.
Қарның ашса - тамағың,
Жаяу жүрсең - таяғың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қандай іске кіріссең де, соған сай әзірлікпен бар деген ой айтады. Қару алсаң, ең...
Көңілшектің арты ашық.
**Негізгі мағынасы** Көңілшек адам тез сеніп, тез ренжіп, ішіндегі сырын да, ойын да көп жасыра алмайды. Сондықтан оның...
Жүйрік атқа жел қамшы.
**Негізгі мағынасы** Жүйрік атқа жел қамшы дегенде, тура мағынада шапшаң атқа желдің өзі де қамшыдай әсер етеді деген ой...
Қашса құтылып, қуса жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам қашса, қуған кісі оған жетіп алады деген ой. Астарлы мағынасы...
Соқырдың қолына түспе,
Саңыраудың астына түспе.
Саңыраудың астына түспе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көзінде кемістігі бар адамның қолына түсуге де, құлағы естімейтін адам...
Бейтаныс адам - бітеу жаңғақ.
**Негізгі мағынасы** «Бейтаныс адам - бітеу жаңғақ» деген мақал адамды сырттай көріп, ішкі сырын бірден білу қиын екені...
Түйе мойнын тұз кесер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйенің ұзын мойнын кесетін күшті нәрсе тұздай болып көрінеді. Астарлы...
Пышағыңды қынымен бер,
Қынымен берсең, шынымен бер.
Қынымен берсең, шынымен бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсені, әсіресе қауіпті не қадірлі затты, толық қорғанысымен, бүтін күйінде ұсын дег...
Тірі жан - тісті бақа.
**Негізгі мағынасы** Тірі жан өз күнін өзі көруге, қажет болса қорғанып, амалын табуға мәжбүр деген ой айтылады. Мұндағы...
Далада бөрі ұлыса,
Үйдегі иттің іші ашиды.
Үйдегі иттің іші ашиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: далада қасқыр ұлыса, үйдегі ит те соған елігіп, мазасызданып қыңсылайды...
Қорқақ қол бастамас.
**Негізгі мағынасы** «Қорқақ қол бастамас» деген мақалдың тура мағынасы — қорқып, тайсақтап тұрған адам әскерді де, іст...
Үндемеген үйдей пәледен құтылады.
**Негізгі мағынасы** Үндемеген үйдей пәледен құтылады деген мақал артық сөздің адамды қиындыққа, дау-дамайға, тіпті қауі...
Ауру желмен кіріп, термен шығады.
**Негізгі мағынасы** Ауру адамның денесіне жел сияқты оп-оңай еніп кетеді, ал одан құтылу оңай емес: ол тер төгіп еңбек...
Тіс - тілдің қамалы.
**Негізгі мағынасы** Тіс тілге қалқан, қорған сияқты. Адам сөйлегенде тісті дұрыс ұстамаса, тілге зақым келуі мүмкін. Ас...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.