Қашқанды қума.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қашып бара жатқан адамды соңынан қуып бармау. Астарлы мағынасы — асығыс әрекет етпе, пайдасыз дауға араласпа, өзіңе зиян әкелетін істен сақтан деген ойды білдіреді. Кейде біреудің қателігін қумау, босқа кек сақтамау, сабырмен тоқтау да осы сөздің өнегесіне сыйып тұрады. Мақал адамды ойланып қимылдауға, орынсыз қадамнан тартынуға үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қашқан» сөзі — қиындықтан, жауапкершіліктен немесе әлсіздіктен қашып бара жатқан адамды бейнелейді. «Қума» дегені — оның соңына түсіп, өзіңді де қауіпке ұрындырма деген ескерту. Яғни халық қуу әрекетін тек физикалық ізге түсу ретінде емес, өмірдегі орынсыз соңынан еру, бос әуреге түсу мағынасында да қолданған. Бұл жерде сабыр мен парасат жоғары қойылады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал дау-дамайда, жұмыс орнындағы түсініспеушілікте немесе әлеуметтік желідегі керісуда жиі еске түседі. Мысалы, бір адам чатта дөрекі жазып, кейін үндемей кетсе, оның соңынан ұзақ қуып, жанжалды ушықтырғаннан гөрі, сабыр сақтап, мәселені тоқтатқан дұрыс. Осылайша мақал адамды ақылмен әрекет етуге шақырады.