Өлімнен қорықсаң, өлерсің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — өлімнен қатты қорыққан адам өзін де, ісін де тежеп, тіршілікте белсенді қимылдай алмай қалады. Астарлы мағынасы — қорқыныш адамды әлсіретеді, батылдық пен сенімсіздік оны жеңілтеді. Яғни қауіптен шектен тыс сескенсең, өзіңді-өзің құртып, өмірдің мүмкіндігін жоғалтасың. Мақал адамды үрейге берілмей, сабырлы, қайсар болуға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өлім» — тек өмірдің соңы ғана емес, ең үлкен қауіптің, сынның символы. «Қорықсаң» сөзі адамның ішкі күйін, жасқаншақтығын білдіреді. Ал «өлерсің» дегені — қорқыныштың салдары ретінде рухани әлсіреу, әрекетсіздік, жігердің өшуі. Образдық тұрғыдан мақал адамды қорқыныштың құрбаны болмауға үндейді: қауіптен қашқанмен, батылдықсыз адам алға баспайды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал маңызды шешім қабылдағанда жиі еске түседі. Мысалы, бір адам жаңа жұмысқа ауысудан қорқып, бұрынғы орнында қалып қоя берсе, дамуға да, табысқа да жете алмайды. Сол сияқты, емтиханнан не көпшілік алдында сөйлеуден сескене беру адамның қабілетін тежейді. Сондықтан мақалдың түйіні — қорқынышты жеңіп, әрекет ету керек.