Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынасында, киімдегі бір битке өкпелеп, тоныңды өртеп жіберу — ақылға сыймайтын іс. Астарлы мағынасы: болмашы себепке ашуланып, бар пайдалы дүниеңнен айырылып қалма; мәселені сабырмен шеш.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бит» — болмашы, ұсақ қолайсыздықтың белгісі. «Тон» — адамның өзіне қажет, қымбат мүлкі, тірегі. «Отқа жағу» — асығыс шешімнің, ашумен істелген әрекеттің символы. Яғни мақал ұсақ кемшілік үшін тұтас игілікті құрбан етпеуді үйретеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды адамдар жұмыста, отбасында немесе достықта орын алған майда реніштерге байланысты қолданады. Мысалы, әріптесің бір сөзімен көңіліңе тисе, соған бола жұмыстан шығып кету — «битке өкпелеп тоныңды отқа жаққанмен» тең. Дұрысы — сабыр сақтап, мәселені байыппен талқылау. Кішкентай мінді үлкейтіп, өз пайдаңа зиян келтіруге болмайды.