Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
Күнде бір мақал
«Сақтық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
840
Мақал-мәтел
271.4K
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Алғырды мақта, өткірді сақта.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — алғыр, шапшаң, зерек адамды мадақта, ал өткір, қауіпті не тым қатты…
Ит алған түлкіде сын болмас.
Негізгі мағынасы «Ит алған түлкіде сын болмас» деген мақалдың тура мағынасы — иттен қашып, үркіп өлген немесе қолға…
Қашпақ болсаң, зымыра.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қашатын болсаң, бар күшіңмен тез қаш деген ойды білдіреді. Астарлы…
Күн сүйіп, жел үріп.
Негізгі мағынасы «Күн сүйіп, жел үріп» деген мақал табиғаттың мейірі мен қаталдығын қатар елестетеді. Тура мағынасында…
Етігіңді шешпей суға түспе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал алдымен істің жайын аңғармай, тәуекелге соқыр түрде кірісуге болмайтынын білдіреді. Тура…
Құмаршықты, құмаршықтың ішінен
жылан шықты.
жылан шықты.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құмаршықтың ішінен жылан шығып, күтпеген қауіпті көрсетуі. Астарлы…
Тозған қазды топтанған қарға жем етер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әлсіреген, тозығы жеткен қазды үйір болып жиналған қарғалар оңай олжа…
Тәуекел дария кештіреді.
Негізгі мағынасы Тәуекел еткен адам көп қиындықты жеңіп, көздеген мақсатына жете алады деген ой айтылады. Тура…
Мыстан - сиқыршы дұшпан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жау мен қастықтың анық та жасырын түрі болатынын ескертеді. Тура мағынада «мыстан»…
Түйені жыңғылмен айдамайды,
Кендірмен байламайды.
Кендірмен байламайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкен істі, ірі нәрсені әлсіз немесе орынсыз құралмен басқаруға болмайтынын білдіреді. Түйе…
Құрттаған қой құдық басында.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құрттаған, яғни әлсіреген не жарамсыз күйге түскен қой су ішетін құдық…
Сақтаған көзге шөп түсер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам сақсыз, ұқыпсыз болса, күтпеген жерден зиян шегуі мүмкін дегенді білдіреді. Тура…
Күртке күш салсаң өледі,
Өртке күш салсаң сөнеді,
Өртке күш салсаң сөнеді,
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — күртке де, өрт те күшке көнбейтін, тіпті қарсыласқан сайын қауіпті бола…
Жапалақ көрсең атып ал,
Жаманнан басыңды сатып ал.
Жаманнан басыңды сатып ал.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жапалақ құсын көрсең, дереу атып түсір, ал жаман адамнан басыңды аман…
Ақсақтың ақырын бақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреудің осал тұсын, кемшілігін не әлсіздігін басына салмай, оны ұқыппен, сақтықпен бақыла…
Ит сүйекті көтіне қарап жұтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында иттің сүйекті қалай жұтатынын бейнелейді, бірақ астарында адам мінезі мен…
Ақыл қалмас қашқанда,
Дегбір қалмас сасқанда.
Дегбір қалмас сасқанда.
Негізгі мағынасы Ақыл қалмас қашқанда, дегбір қалмас сасқанда дегені — адам қатты қорыққанда, абдырап сасқанда дұрыс…
Өткен-кеткен жауыңды,
Жамылғы алып қума.
Жамылғы алып қума.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға ашуға еріп, өткен реніштің соңынан қуып жүрмеуді ескертеді. Тура мағынасында: үстіңе…
Ауруға емші көп.
Негізгі мағынасы «Ауруға емші көп» деген мақалдың тура мағынасы — сырқат адамға ем-дом айтатын, кеңес беретін кісі көп…
Жалақордан қарыз алсаң,
Әкесінің құнын сұрар.
Әкесінің құнын сұрар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреудің өсекші, жалақор, сенімсіз адам екенін ескертіп тұр. Мұндай адамнан қарыз алу оңай…
Түлкіні түн асырайды.
Негізгі мағынасы Түлкіні түн асырайды деген мақалдың тура мағынасы — түлкі түнде жемін тауып, тіршілігін сол уақытта…
Қазына бар жерде жылан бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қазына жатқан жерде оны күзететін не қорғайтын жылан бар деген ұғым…
Торғайдан қорыққан егін екпейді.
Негізгі мағынасы «Торғайдан қорыққан егін екпейді» деген мақалдың тура мағынасы — ұсақ құстың егінге тиетін зиянынан…
Жауды санап соғыспайды,
Қойды санап тоғытпайды.
Қойды санап тоғытпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жауға қарсы шыққанда оны алдын ала санап, есептеп соғыса бермейді; қойды…
Жаман мерген теке атқан жеріне үш барады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам бір істі шала, асығыс не салақ орындаса, соның зардабын қайта-қайта тартады дегенді…
Жазғытұрымғы жел жардай атанды жығады.
Негізгі мағынасы Жазғытұрымғы желдің күші ерекше болады деген ой айтылады. Мұндағы тура мағына — көктемге таяу, ауа…
Шешуі жоқ, шегі жоқ
Үрейден сақта.
Үрейден сақта.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз үрей мен қорқынышқа берілмеуге шақырады. Тура мағынасында, шешімі…
Кісіге қарсы ұстаған қара пышақтың ұшы
қарыс ұзарады.
қарыс ұзарады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның біреуге өшпенділікпен, қастық ниетпен әрекет етуі өзіне де зиян әкелетінін…
Жалғанға жалқау нанады, не аңқау нанады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жалған сөзге, өтірікке көбіне жалқау адам мен аңқау адам сенеді. Астарлы…
Қой үріккен жағына беттемейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қой үріккен, қорыққан жағына қарай жүрмейді, керісінше ол жақтан…
Құланға ерген шиеге аунайды.
Негізгі мағынасы Құланға ерген шиеге аунайды деген мақалдың тура мағынасы — құлан жүрген жерде шие де соған ілесіп, сол…
Өзің қорықпасаң, жау қорқады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: егер адам өзі именбей, жасқанбай алға шықса, қарсы жақтың да сағы сынады…
Тұнық суда түлен туады.
Негізгі мағынасы Тұнық суда түлен туады деген мақалдың тура мағынасы — таза, мөлдір суда ерекше жәндік не тіршілік иесі…
Сауысқан сақтығынан өлмейді,
Сұқтығынан өледі.
Сұқтығынан өледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сақтық пен ашкөздіктің айырмасын көрсетеді. Сауысқанның аман жүруі — оның секемшіл, сақ…
Ұрлық қылсаң, жалғыз қыл,
Екеу болса, бірі - айғақ.
Екеу болса, бірі - айғақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрлықтың өзі-ақ теріс іс екенін, ал оған тағы бір адамды араластырсаң, істің әшкере болу…
Той тарқағанда қынаңды төбеңе қой.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — той бітіп, жұрт тарқап жатқанда қымбат нәрсеңді, сән-салтанатқа керек…
Таудың жолына түспе,
Жаудың қолына түспе.
Жаудың қолына түспе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды қауіптен, қатерлі істен сақтандырады. Тура мағынада таудың жолы — қиын, бұралаң…
Арыққа мінгенше, аяғыңа мін.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арыққа мінуге болмайтыны, яғни орынсыз, қисынсыз іске бармау керегі…
Алты ай баққан арықты,
Бір күн ұрынған өлтірер.
Бір күн ұрынған өлтірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көп уақыт бойы күтіп-баптап, әрең жеткен нәрсені бір-ақ сәтте абайсыздықпен жоғалтып алуға…
Қорыққан бұрын жұдырықтар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қорыққан адам өзінен бұрын жұдырық сермейді, яғни қауіпті сезген кісі…
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіреді…
Ит үреді, керуен көшеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы…
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура…
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен…
Жеті рет өлшеп, бір рет кес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның кез келген істі асықпай, ойланып, алдын ала тексеріп барып орындауы керек екенін…
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.