Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.1K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Көз - қорқақ, қол - батыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көз бір нәрсені қауіпті, ауыр немесе қиын деп көріп, жасқаншақтық таны...
Кезеген аяқ боқ басар.
**Негізгі мағынасы** Кезбе, жөнсіз жүрген адам қайда барса да абайсыздыққа ұрынып, қиындыққа, ұят іске тап болады деген...
Қысқа жіп күрмеуге келмейді,
Күрмеуге келсе де, байлауға келмейді.
Күрмеуге келсе де, байлауға келмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жіп тым қысқа болса, оны түйіндеп, байлап бекіту қиын. Астарлы мағынас...
Сен тұр, мен атайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істі өзің істей алмайтындай әлсіз көрінгенде, басқа біреуді алға ш...
Тасқа тісі өтпеген жалайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тасты тістеп кеміру мүмкін емес, сондықтан тісі өтпеген нәрсені жалай с...
Арзан менен қымбаттың,
Базар берер нарқы бар.
Жақсы менен жаманның,
Адам берер парқы бар.
Базар берер нарқы бар.
Жақсы менен жаманның,
Адам берер парқы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — базарда әр заттың өз бағасы болады, арзан мен қымбаттың айырмасы көрін...
Жандыда балық үлкен,
Жансызда қамыс үлкен.
Жансызда қамыс үлкен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал салыстырмалы ойға құрылған. Тірі дүниенің ішінде балықтың үлкені көп көрінеді, ал жансыз...
Салымды ауыз сақтағанды жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аузына ие болып, орынсыз сөйлемей, сабыр сақтаған адам түбінде пайда к...
Асыққан жолаушы атына теріс мінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: асығыс жүрген жолаушы атқа дұрыс отырмай, кейде теріс мініп те кетуі мү...
Қына тасқа бітеді,
Білім басқа бітеді.
Білім басқа бітеді.
**Негізгі мағынасы** Қына тасқа жабысып өсетіні сияқты, білім де адамның басында, яғни ой-санасында орнығады деген ой ай...
Көз мыңды көрер,
Көңіл бірді сүйер.
Көңіл бірді сүйер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көзі көп нәрсені көріп, талай дүниені байқай алатынын, бірақ көңіл мен жүрек бір...
Ғылым - теңіз, білім - қайық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ғылымның көлемі де, тереңдігі де шексіз екенін білдіреді. Ғылымды теңізге теңеу арқылы он...
Санасызға сан айтсаң да, опасы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы, пайымы жоқ адамға қанша рет санап, дәлелдеп айтсаң да, одан пай...
Су аяғы құрдым.
**Негізгі мағынасы** «Су аяғы құрдым» деген мақалдың тура мағынасы — судың соңғы баратын жері, яғни терең құдық, шұңқыр...
Ерлігі бар елге жағар.
Айласыз батыр алдырар.
Айласыз батыр алдырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің абыройы мен қорғаны ер жігіттің ерлігіне байланысты екенін айтады. «Ерлігі бар елге...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.