Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
304.7K
Қаралым
250
Орташа
Сұрыптау:
Өзім білем деген өрге баспас.
**Негізгі мағынасы** «Өзім білем деген өрге баспас» деген мақал адамның өзін тым жоғары қойып, өзгенің ақылын тыңдамайты...
Жақсы жолдас ерттім дегенше,
Жарты жолдан өттім де.
Жарты жолдан өттім де.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы жолдас тапқан адам жолдың жартысын жүріп қойғандай болады. Астар...
Қына тасқа бітеді,
Білім басқа бітеді.
Білім басқа бітеді.
**Негізгі мағынасы** Қына тасқа жабысып өсетіні сияқты, білім де адамның басында, яғни ой-санасында орнығады деген ой ай...
Аспанда тіреу жоқ,
Жерде белдеу жоқ.
Жерде белдеу жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аспанды тіреп тұратын таяныш та, жерді байлап қоятын белдеу де жоқ. Ал...
Сөз тапқанға қолқа жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Сөз тапқанға қолқа жоқ» деген мақал тапқыр, орынды сөйлей білетін адамға ешкімнің дауы, бөгеті жоқ...
Көп біл, аз сөйле.
**Негізгі мағынасы** Көп біл, аз сөйле деген сөз адамның алдымен білім жинап, ойлануға мән беруі керек екенін білдіреді....
Көз - қорқақ, қол - батыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көз бір нәрсені қауіпті, ауыр немесе қиын деп көріп, жасқаншақтық таны...
Кезеген аяқ боқ басар.
**Негізгі мағынасы** Кезбе, жөнсіз жүрген адам қайда барса да абайсыздыққа ұрынып, қиындыққа, ұят іске тап болады деген...
Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түиіні бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп сөздің бәрін бір жерге жинап, қысқа қорытынды айту. Астарлы мағына...
Көз мыңды көрер,
Көңіл бірді сүйер.
Көңіл бірді сүйер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көзі көп нәрсені көріп, талай дүниені байқай алатынын, бірақ көңіл мен жүрек бір...
Су аяғы құрдым.
**Негізгі мағынасы** «Су аяғы құрдым» деген мақалдың тура мағынасы — судың соңғы баратын жері, яғни терең құдық, шұңқыр...
Санасызға сан айтсаң да, опасы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы, пайымы жоқ адамға қанша рет санап, дәлелдеп айтсаң да, одан пай...
Бұралқы сөз - бұтыма.
**Негізгі мағынасы** «Бұралқы сөз - бұтыма» деген мақалдың түпкі ойы — орынсыз, қисынсыз, жөнсіз сөздің адамға жұғымы ж...
Асыққан жолаушы атына теріс мінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: асығыс жүрген жолаушы атқа дұрыс отырмай, кейде теріс мініп те кетуі мү...
Жандыда балық үлкен,
Жансызда қамыс үлкен.
Жансызда қамыс үлкен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал салыстырмалы ойға құрылған. Тірі дүниенің ішінде балықтың үлкені көп көрінеді, ал жансыз...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.