Асыл адам
аз сөйлеп, көп тыңдайды.

Күнде бір мақал

«Асыл адам аз сөйлеп, көп тыңдайды.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Асыл адам аз сөйлеп, көп тыңдайды: ол өз ойын асықпай айтады, өзгені бөлмей, ықыласпен тыңдайды. Мақал парасаттылықтың белгісін сөйлеудің мөлшерінен табады. Көп сөйлеген адам айтарын тез тауысып, бос сөзге көшеді, ал тыңдаған адам үйренеді, жағдайды түсінеді. Аз сөйлеудің мәні үнсіздікте емес, әр сөздің салмағында. Мұндай кісінің сөзі сирек, бірақ ол сөйлегенде жұрт құлақ түреді.

Образдар мен теңеулер

«Асыл» — бағалы, қымбат зат: асыл тас, асыл металл. Адамға қатысты айтылғанда «текті, мінезі таза, бағалы» деген мағына береді. Асыл зат сыртынан жарқырамай-ақ бағалы болатыны сияқты, асыл адам да өзін сөзбен көрсетпейді. «Аз» бен «көп» сөздерінің қарама-қарсы қойылуы мақалды ықшам, есте қаларлық етеді: аз сөйлеу — көп тыңдау. Ауыз екеу емес, біреу, ал құлақ екеу деген халықтық әзіл де осы оймен үндес.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды тыңдай білетін адамды мақтағанда, немесе көп сөйлеп, өзгені бөле беретін адамға жұмсақ ескерту ретінде айтады. Ата-аналар балаларына, ұстаздар шәкірттеріне жиі айтады. Ұялшақ, сөйлеуге қорқатын балаға айту орынсыз: ол мұны үндемеуге шақыру деп түсінуі мүмкін. Мысалы: «Ағаңды тыңдап отыр, сөзін бөлме. Асыл адам аз сөйлеп, көп тыңдайды».

Қолданылу жағдаяттары

— Ауылдағы жиында ұзақ үндемей отырған ақсақал соңында бір-ақ ұсыныс айтып, бәрін келістіреді.
— Ас үйде әжесі немересіне қонақтардың әңгімесін бөлмей тыңдауды үйретеді.
— Жас дәрігер тәжірибелі әріптесінің науқасты ұзақ тыңдап, сосын ғана ем жазғанына таңданады.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Асыл адам аз сөйлеп, көп тыңдайды. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Asyl adam
az sóılep, kóp tyńdaıdy.