Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
304.6K
Қаралым
250
Орташа
Сұрыптау:
Ақылды басшы алдырмас.
**Негізгі мағынасы** Ақылды басшы елдің жайын алдын ала ойлап, қиындықтың бетін ерте қайтарады. Мұнда тура мағынада — ба...
Жол сұрамай жолға түспе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қандай іске кіріссе де, алдымен жөн-жосық сұрап, бағытын анықтап алу керегін айта...
Ақыл - тозбайтын тон,
Білім - таусылмайтын кен.
Білім - таусылмайтын кен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл мен білімнің адам өміріндегі ең қымбат, мәңгілік құндылық екенін білдіреді. Тон тозы...
Өз білмегеніңді кісіден сұра,
Үлкен болмаса, кішіден сұра.
Үлкен болмаса, кішіден сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға білмегенін жасырмай, сұраудан ұялмауды үйретеді. Тура мағынасында: егер бір нәрсен...
Шешеннің нақылы ортақ,
Көсемнің ақылы ортақ.
Көсемнің ақылы ортақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түйіні — халыққа пайдалы сөз де, пайдалы ой да жеке бір адамға ғана емес, көпке ортақ...
Сөйлегенше сөзіңе өзің қожа,
Сөйлеген соң сөзіңе сөзің қожа.
Сөйлеген соң сөзіңе сөзің қожа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің жауапкершілігін үйретеді. Адам сөйлемей тұрып, өз сөзін өзі билейді: нені айтатыны...
Кісі ақылымен бай болғанша,
Өз ақылыңмен жарлы бол.
Өз ақылыңмен жарлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз ойына, өз шешіміне сүйенуді үйретеді. Тура мағынасында, біреудің ақылымен мол т...
Күшіңе қарай жүк көтер,
Мінезіңе қарай дос таңда.
Мінезіңе қарай дос таңда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз шамасын білу керек екенін және араласатын ортасын да ойланып таңдаған жөн екені...
Кеңесіп пішкен тон келте болмас.
**Негізгі мағынасы** Кеңесіп істелген іс көбіне ойлы, ұқыпты, кемшілігі аз болады. Мақалдың тура мағынасы — тонды пішерд...
Саналы адам сағыңды сындырмас,
Санасыз адам жағыңды тындырмас.
Санасыз адам жағыңды тындырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — саналы адам өз ісін ойлап, сабырмен әрекет етеді, сондықтан біреуге ке...
Көңіл - сөздің сандығы.
**Негізгі мағынасы** «Көңіл - сөздің сандығы» деген мақал адамның ішкі күйі мен ниеті оның айтқан сөзінен аңғарылатынын...
Көп тыңда, аз сөйле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сөзді орынсыз көбейтпей, алдымен тыңдай білуді үйретеді. Тура мағынасы — көп есті...
Алыстан арбалағанша,
Жақыннан дорбала.
Жақыннан дорбала.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алыс жерден арбаға жүк тиеп әкелгенше, жақын жерден дорбаға салып алға...
Жақсы көргенін,
Жаман бергенін айтады.
Жаман бергенін айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі ниеті мен танымын көрсетеді: жақсы көрген нәрсесін ол мақтап, жақсы жағынан...
Бір жол бар алыс,
Алыс та болса жақын.
Бір жол бар жақын,
Жақын да болса алыс.
Алыс та болса жақын.
Бір жол бар жақын,
Жақын да болса алыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолдың қашықтығы мен жақындығы туралы. Бірақ астарлы мағынасы тереңіре...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.