Пышағы бар сүйгенін жер,
Пышағы жоқ тигенін жер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай қарағанда пышақ туралы айтқанымен, астарында қаруы, амалы, мүмкіндігі бар адам өз мақсатын жүзеге асыратынын білдіреді. Яғни кімнің күші, құралы, айласы болса, соның сөзі өтеді, ісі жүреді. Ал мүмкіндігі жоқ адам қанша тырысса да, кейде қолы жетпей, әлсіз күйде қалады. Мақал бір жағынан өмірдің қаталдығын, екінші жағынан дайындық пен шеберліктің маңызын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пышақ» — тек ас үй құралы емес, жалпы күш, ықпал, мүмкіндік, қорғаныс сияқты ұғымдардың бейнесі. «Сүйгенін жер» дегені — пышағы бар адамның қалағанына жетуі, өз дегенін істеуі. Ал «тигенін жер» — пышағы жоқтың қолынан келгенін ғана істеуі, жағдайға қарап әрекет етуі. Бұл жерде «жер» сөзі нәтижені, істің соңын білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал дайындықсыз адамның әлсіз болатынын еске салады. Мысалы, емтиханға жақсы дайындалған студент өз мақсатына жетеді, ал дайындалмаған адам тек жолы болған нәрсеге сүйенеді. Сондықтан мақал адамды қабілет жинауға, құралын сайлауға, алдын ала қамдануға үндейді.
Pyshaǵy joq tıgenin jer.