Шам жарығы түбіне түспейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Шам жарығы өз түбіне түспейді деген тура мағынада, жарық көзі өз маңын толық жарықтандырмайтынын білдіреді. Астарлы мағынасы — адам кейде өзіне ең жақын, өз ісіне, өз үйіне, өз мінез-құлқына, өз кемшілігіне дұрыс баға бере алмайды. Басқаның қателігін тез көреді, ал өз бойындағыны байқай бермейді. Сондықтан бұл мақал өзіңді де, өз ісіңді де сырт көзбен қарап бағалау керек екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шам» — адамға бағыт беретін, жарық түсіретін нәрсенің бейнесі. «Жарық» — білім, ақыл, түсінік, әділ пікір сияқты ұғымдарды меңзейді. Ал «түбі» — ең жақын жер, өзіңе тым жақын тұс. Яғни, жарық алысты көрсеткенмен, дәл өз түбін толық аша алмайды. Бұл образ адам танымының шектеулі екенін әдемі жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал өз-өзіне сын көзбен қарау керек болғанда қолданылады. Мысалы, бір адам әріптесінің ұсақ қателігін жиі сынап, бірақ өз жұмысындағы кемшілікті байқамаса, оған осы мақал айтылуы мүмкін. Ол адамға: «Өз қатеңді де көре біл» деген ой салады.