Аз сөз - алтын, көп сөз - көмір.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Аз сөз - алтын, көп сөз - көмір» деген мақал сөзді орнымен, қысқа әрі нұсқа айту керегін білдіреді. Тура мағынасында аз сөздің салмағы да, қадірі де жоғары, ал көп, орынсыз сөздің құны төмен деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — адам артық сөйлемей, ойды нақты жеткізсе, сөзі өтімді, әсерлі болады; ал шектен тыс көп сөйлеу тыңдаушыны жалықтырады, ойдың мәнін әлсіретеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «алтын» — қымбат, бағалы, таза нәрсенің бейнесі. Ол аз сөздің құнын, мәнін көрсетеді. Ал «көмір» — қара, қарапайым, көп кездесетін, салмағы болғанымен, алтындай бағалы емес зат. Бұл жерде көп сөздің артықтығы, салмақсыздығы меңзеледі. Яғни, сөздің саны емес, сапасы маңызды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе хат жазғанда, жиналыста, әлеуметтік желіде және ресми сөйлесуде өте орынды. Мысалы, басшы қызметкерге тапсырманы ұзақ түсіндірмей, нақты әрі қысқа айтса, жұмыс тез әрі дұрыс орындалады. Демек, ойды жинақы жеткізу — мәдениеттіліктің және ақылдылықтың белгісі.