Бір мінсең де жорға мін,
Бүлкілдесін бүйрегің.
Бір ұрттасаң да май ұртта,
Кілкілдесін жүрегің.

Күнде бір мақал

«Бір мінсең де жорға мін, Бүлкілдесін бүйрегің. Бір ұрттасаң…» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Атқа бір-ақ рет мінетін болсаң, жорға мін: оның жүрісі тербетіп, денеңді бүлкілдетіп, рахат сыйлайды. Бір-ақ ұрттам ішетін болсаң, май ұртта: тоқ, нәрлі дәм жүрегіңді кілкілдетіп, бойыңа қуат береді. Мақал сирек болса да, ең жақсысын таңдауға кеңес береді: аз-аздап жаманымен күн өткізгенше, бір рет болса да сапалысын көрген артық. Кейде бұл ой «өмір бір-ақ рет беріледі, оны мәнді өткіз» деген кеңірек мағынаға дейін жетеді.

Образдар мен теңеулер

Жорға — бір жақтағы алдыңғы және артқы аяғын қатар басып, тайпалып жүретін ат. Ол шайқалтпайды, мінген адам ұзақ жолда шаршамайды; қазақ жорғаны қымбат бағалап, мақтан тұтқан. Май — көшпелі тұрмыста ең нәрлі тағам, күш-қуаттың белгісі. Мақал екі жұп жолдан тұрады, әр жұптың өз ұйқасы бар: бүйрегің — жүрегің. «Бүлкілдесін», «кілкілдесін» деген еліктеуіш сөздер дене сезінетін рахатты құлаққа естіртіп тұрғандай.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды сапалы нәрсені таңдауға кеңес бергенде, арзанқол заттан гөрі бір жақсысын ал дегенде айтады. Үні — көңілді кеңес, кейде мақтау. Мысалы, базарда тон таңдап тұрған қызына анасы: «Бір мінсең де жорға мін, бір кисең де сапалысын ки» дейді. Ысырапшылдықты, қарызға батып сән қууды ақтау үшін айту мақалдың ойына жат.

Қолданылу жағдаяттары

— Ауылдағы жылқышы тай сатып алғалы жүрген жиеніне арзан әрі кемшілігі бар тайдан гөрі тұқымы жақсысын алуға кеңес беріп, мақалды айтты.
— Аспаз шәкіртіне қымбат болса да таза, жас ет алуды үйретіп, бір рет жақсы ас пісірген сұйық сорпадан артық екенін осы сөзбен түсіндірді.
— Жинаған ақшасын саяхатқа жұмсауға қорқып отырған әжесіне немересі бір барса да көрікті жерге баруға кеңес беріп, мақалды айтты.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Бір мінсең де жорға мін, Бүлкілдесін бүйрегің. Бір ұрттасаң да май ұртта, Кілкілдесін жүрегің. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Bir minseń de jorǵa min,
Búlkildesin búıregiń.
Bir urttasań da maı urtta,
Kilkildesin júregiń.