Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
245.9K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Заманың түлкі болса, тазы боп шал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: замандағы жағдай түлкідей қулыққа, айлаға толы болса, оған тазыдай шапш...
Жетіқарақшыны таныған,
Жеті түнде адаспас.
Жеті түнде адаспас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аспандағы Жетіқарақшы жұлдызын таныған адам түнде жолын таба алады, ад...
Жеті рет өлшеп, бір рет кес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кез келген істі асықпай, ойланып, алдын ала тексеріп барып орындауы керек екенін...
Ақыл көпке жеткізер,
Өнер көкке жеткізер.
Өнер көкке жеткізер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл мен өнердің адам өміріндегі орнын салыстырып көрсетеді. Ақыл адамды дұрыс жолға салы...
Темірді қызған кезде соқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істің дер кезінде орындалуы керегін айтады. Темір қызған кезде ғана иіледі, ал суып қалса...
Жүйелі сөз жүйесін табады,
Жүйесіз сөз иесін табады.
Жүйесіз сөз иесін табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің реті мен орнымен айтылуының қаншалықты маңызды екенін білдіреді. Ойы жинақы, сөзі...
Саңырау бас десе, құлақ дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз жағдайын, не басқаның айтқанын дұрыс түсінбей, орынсыз жауап қайтаруын әжуалай...
Әр нәрсе уақытында қызықты.
**Негізгі мағынасы** Әр істің өз мезгілі бар, сол уақытында жасалған нәрсе ғана мәнді, әсерлі әрі пайдалы болады. Асығыс...
Уақыт тас екеш тасты да тоздырады.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың күші бәрінен де мықты деген ой айтылады. Тура мағынасында тас жылдар өте келе мүжіліп, үгі...
Шешеннің сөзі - мерген,
Шебердің көзі - мерген.
Шебердің көзі - мерген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің де, істің де дәлдігі мен шеберлігін жоғары бағалайды. Бірінші жолда шешен адамның...
Ақыл - адам көрігі,
Ақылдың сабыр - серігі.
Ақылдың сабыр - серігі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың адамды адам ететін ең басты көрік, сән екенін айтады. Тура мағынасында «көрік» —...
Шөлмен жүрсең де, жолмен жүр,
Жол көлге, көл елге аларады.
Жол көлге, көл елге аларады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды адаспай, жөн-жосықпен жүруге үндейді. Тура мағынасында шөл далада жүрсең де, белгі...
Таяқтың екі ұшы бар.
**Негізгі мағынасы** «Таяқтың екі ұшы бар» деген мақал кез келген істің екі жағы болатынын білдіреді. Бір әрекеттің пай...
Білем деген - көп сөз,
Білмеймін деген - бір сөз.
Білмеймін деген - бір сөз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімді адамның ойы кең, сөзі де көп болатынын меңзейді. Өйткені ол бір нәрсені терең түс...
Түс - түлкінің боғы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы түс көруді түлкінің нәжісімен салыстырып, оның шын нәрсе емес, өткінші ә...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.