Қысқа жіп күрмеуге келмейді,
Күрмеуге келсе де, байлауға келмейді.
«Қысқа жіп күрмеуге келмейді, Күрмеуге келсе де, байлауға ке…» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жіп тым қысқа болса, оны түйіндеп, байлап бекіту қиын. Астарлы мағынасы — қолдағы мүмкіндік аз, құрал-сайман жетпей, ісіңді толық орындауға болмайды. Яғни адамда уақыт, күш, қаражат не жағдай жеткіліксіз болса, үлкен жұмысты тиянақты аяқтау оңай емес. Мақал шамаға қарап іс қылуды, мүмкіндік пен шектеуді дұрыс бағалауды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қысқа жіп» — аздықтың, тарлықтың бейнесі. «Күрмеу» мен «байлау» — істі ұқыптап аяқтау, берік бекіту дегенді білдіреді. Қысқа жіптің алдымен күрмеуге келмеуі, кейін келсе де байлауға келмеуі арқылы халық белгілі бір істің жартыкеш күйін, жеткіліксіз мүмкіндікті әсерлі суреттеген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де жиі айтылады. Мысалы, адам аз ақшаға үй жөндеуге кіріссе, кейбір нәрсе бастапқыда қолға ілінгенімен, соңында толық бітпей қалады. Сол кезде «қысқа жіп күрмеуге келмейді» деп, істі бастамас бұрын шығын мен мүмкіндікті есептеу керегін түсіндіреді.
Kúrmeýge kelse de, baılaýǵa kelmeıdi.