Бүйректен сирақ шығарады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы жоқ, ол ауыспалы мәнде айтылады. «Бүйректен сирақ шығару» — бір нәрсені орынсыз, қисынсыз, табиғатына сай келмейтін етіп жасау дегенді білдіреді. Яғни адам істі жөндеп, ретімен атқарудың орнына, шектен шығып, шала шешім қабылдап, бәрін былықтырып жібереді. Астарлы мағынасы — ойланбай сөйлейтін, өз білгенін істеп, нәтижесінде мәселені ушықтыратын адамды сынау.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бүйрек» пен «сирақ» — дененің бір-біріне мүлде сәйкес келмейтін мүшелері. Сол арқылы халық үйлеспейтін, қисынсыз істі өте әсерлі бейнелеген. Бүйректен сирақ шығарудың өзі мүмкін емес нәрсе болғандықтан, бұл тіркес ақылға қонбайтын әрекетті, ретсіз қадамды білдіреді. Мақалдың қуаты да осында: ол күлкілі образ арқылы теріс істі бірден көзге елестетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі өмірде бұл мақал жоспарсыз жұмыс істегенде, заң мен тәртіпті елемегенде, немесе біреудің ұсынысын тыңдамай, өз бетінше шала шешім қабылдағанда қолданылады. Мысалы, бір қызметкер есепті түсінбей тұрып, деректерді ретсіз өзгертіп жіберсе, әріптестері: «Бүйректен сирақ шығарыпсың» деуі мүмкін. Бұл — істі бұзба, ойланып жаса деген ескерту.