Ақылды басшы алдырмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ақылды басшы елдің жайын алдын ала ойлап, қиындықтың бетін ерте қайтарады. Мұнда тура мағынада — басшының ақылдылығы арқылы елге, іске, ұжымға келетін зиянның алдын алу; астарлы мағынада — парасатты, байсалды адам қателікке жол бермей, басқаларды да дұрыс жолға бастайды деген ой жатыр. Ақылды басшы тек бұйрық беріп қана қоймай, жағдайды саралап, елді сақтықпен, бірлікпен, әділдікпен басқарады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «басшы» сөзі тек әкім не жетекші емес, үлкен істің жауапты адамы деген ұғымды береді. «Алдырмас» дегені — жауға, дауға, бүлінуге, ауыр жағдайға жол бермейді деген бейнелі сөз. Яғни ақыл — қорған, парасат — қалқан, ал жақсы басшылық — елді сақтайтын күш ретінде суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де ұйым, мектеп, компания, тіпті отбасы басқаруда маңызды. Мысалы, мектеп директоры жаңа ережені оқушыларға түсіндіріп, ата-анамен алдын ала келісіп, тәртіп бұзылуын ерте тоқтатса, бұл — «ақылды басшы алдырмас» дегенге сай іс. Ондай адам мәселені ушықтырмай, шешімін дер кезінде табады.