Бұлтқа қарама, жұртқа қара.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — аспандағы бұлтқа емес, айналадағы жұртқа назар сал деген ой. Астарлы мағынасы — адам өз ісіне бір өзі сүйенбей, елдің, көпшіліктің тәжірибесіне, пікіріне, үлгісіне құлақ асуы керек. Жұрттың ішінде көргені көп, өмірден түйгені мол адамдар болады; солардың ақылын тыңдау адасудан сақтайды. Бұл сөз әсіресе күмәнді, не істерін білмей тұрған адамға айтылған ақыл сияқты естіледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "бұлт" — тұрақсыздықтың, көмескі ойдың, белгісіздіктің бейнесі. Бұлтқа қарау — желмен бірге өзгеретін, қолға ұстатпайтын нәрсеге телміру дегенді аңғартады. Ал "жұрт" — көпшілік, ел, тәжірибелі қауым. Жұртқа қарау — ортақ ақылға, өмірлік тәжірибеге, сыналған жолға сүйену. Сөйтіп, мақал тұрақсыз ойдан гөрі, халықтың бай тәжірибесін жоғары қояды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жаңа жұмыс бастарда, мамандық таңдағанда немесе маңызды шешім қабылдағанда қолданылады. Мысалы, бір адам интернеттегі алып-қашпа пікірге еріп кетпей, сол істі бұрын істеп көрген адамдардан кеңес алса, ол "бұлтқа қарамай, жұртқа қарағаны" болады. Яғни, нақты тәжірибеге сүйену — дұрыс бағыт табудың жолы.