Бір кісі таққа мінсе,
Қырық кісі атқа мінеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адам жоғары орынға, билікке не мәртебеге көтерілсе, соның соңынан көп адам ілесіп, әрекетке көшеді. Астарлы мағынасы: ел ішінде біреудің беделі артса, оның ісі мен сөзі көпке ықпал етеді; ал бір адамның жетістігі немесе бастамасы өзгелердің де қимылдауына себеп болады. Кейде бұл биліктің, абыройдың немесе табыстың айналасына көп адамның жиналатынын да меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "тақ" — жай орындық емес, билік, биіктік, басқару, үстем жағдайдың символы. "Атқа міну" — іске араласу, жолға шығу, қимыл жасау деген бейнелі ұғым. "Бір кісі" мен "қырық кісі" саны дәл есеп емес, көп пен азды салыстыру үшін алынған. Яғни бір адамның әрекеті көпшілікті соңынан ерте алады деген ой беріледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал қандай да бір көшбасшы, беделді маман немесе табысты адамның артынан жастардың, әріптестердің еруін сипаттағанда айтылады. Мысалы, ауылдан шыққан бір жігіт үлкен жоба бастап, табысқа жетсе, кейін сол ауылдан тағы бірнеше жас кәсіп ашуға талпынады. Сонда "Бір кісі таққа мінсе, қырық кісі атқа мінеді" деуге болады.
Qyryq kisi atqa minedi.