Дос таппаған ер азар,
Басшы таппаған ел тозар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: досы жоқ ер адам да, дұрыс басшысы жоқ ел де қиындыққа ұшырайды. Астарлы мағынасы — адамға да, қоғамға да тірек болатын сенімді серік пен әділ жетекші қажет. Дос адамға сүйеніш, ақылшы, қорған болса, басшы елді бір мақсатқа жұмылдырып, жөн сілтейді. Достық пен басшылық жоқ жерде береке кеміп, іс ілгері баспайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дос» — тек қатар жүрген адам емес, қиын сәтте қол ұшын беретін адал жан. «Ер» сөзі жеке тұлғаның ғана емес, жауапты азаматтың бейнесін танытады. «Басшы» — елдің бағытын айқындайтын жетекші. Ал «азар» мен «тозар» сөздері ішкі күйзеліс пен қоғамдық әлсіреуді білдіреді. Яғни мақал жеке адамның да, тұтас елдің де тірегі болатын сенім мен басшылықтың маңызын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды ұжымда, жұмыста, оқу орнында жиі қолдануға болады. Мысалы, командада ортақ мақсатты түсіндіретін жетекші болмаса, адамдар әр жаққа тартылып, нәтиже төмендейді. Сол сияқты, шынайы досы жоқ адам қиын кезде жалғыз қалып, тез шаршайды. Сондықтан бұл мақал адамдарды адал дос таңдауға және әділ, жауапты басшы болуға үндейді.
Basshy tappaǵan el tozar.