Қарттық туралы 158
Қарттық туралы мақал-мәтелдер — өмір тәжірибесі, даналық пен кәрілік қадірін дәріптейтін нақыл сөздер жиынтығы.
Күнде бір мақал
«Қарттық туралы» сияқты мақалдар күнде таңертең Telegram-да
158
Мақал-мәтел
50K
Қаралым
316
Орташа
Сұрыптау:
Ағадан - ақыл, атадан - нақыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкеннің ақылы мен өмірлік тәжірибесінің құнды екенін айтады. Тура мағынасында ағадан ақыл…
Ердің жасы - екі елу.
Негізгі мағынасы «Ердің жасы - екі елу» деген мақал ер азаматтың кемел шағы елу жасқа таяғанда не толғанда келеді деген…
Отыз ұлың болғанша,
Осырақ шалың болсын.
Осырақ шалың болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көп ұлдан гөрі, ақылы мен беделі бар бір қарияның қадірі жоғары деген ой…
Бір аяғы жерде, бір аяғы көрде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам жасының ұлғайып, өмірінің соңына жақындағанын білдіреді. Тура мағынасында бір аяғы…
Елуде - ел ағасы.
Негізгі мағынасы «Елуде — ел ағасы» деген мақал адам жасы елуден асқанда ақыл-тәжірибесі толысып, сөзі өтімді, ісі…
Қарт қойнында қалаш бар.
Негізгі мағынасы Қарт адам өмірдің талай сынағын көрген, көрген-білгені көп, сондықтан оның жанында әрқашан пайдасы…
Қарты бардың хаты бар,
Қызы бардың назы бар.
Қызы бардың назы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үйінде қариясы бар адамның хатқа, жөн-жобаға, ақылға қатысты айтатын сөзі…
Қара арғымақ арыса,
Қарға адым жер мұң болар.
Қарға адым жер мұң болар.
Негізгі мағынасы Қара арғымақ — жүйрік, мықты, қадірлі аттың бейнесі. Ол арықтап, әлсіреп қалса, аз ғана жердің өзі…
Алтыдағы бала атқа мінсе,
Алпыстағы ата алдынан шығар.
Алпыстағы ата алдынан шығар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың ерте есейіп, атқа мінуге жарағанын елдің қуанышпен қабылдайтынын білдіреді. Тура…
Кәрі кісі де бір,
Кәріп кісі де бір.
Кәріп кісі де бір.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кәрі адам мен кедей, мұқтаж адамды бірдей сыйлау керек деген ойды білдіреді. Тура…
Жол үлкендікі, жүк түйенікі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ұзақ жолға шығу үшін ең қолайлы көлік — түйе, ал жолдың өзі кең, ұзақ…
Әжім - әжемнің әрі,
Демеңіз оны кәрі,
Кәрінің сөзі - дәрі.
Демеңіз оны кәрі,
Кәрінің сөзі - дәрі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қарт адамның, әсіресе әженің әжімі мен кәрілігін кемшілік деп қарамауға үйретеді. Тура…
Кәрінің бары игі.
Негізгі мағынасы Кәрінің бары игі деген мақалдың тура мағынасы — үйде не ел ішінде қарт адам болса, соның өзі жақсы…
Түйе қартайғанда көшегіне ереді.
Негізгі мағынасы Түйе қартайғанда көшегіне ереді деген мақал адамның да жасына, күш-қуатына қарай мінезі мен икемі…
Су ағар да, тас қалар,
Кәрі өтер де, жас қалар.
Кәрі өтер де, жас қалар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдің өтпелілігін, уақыттың ешкімді күтпейтінін білдіреді. Су сияқты бәрі де ағып, өте…
Қартайғанда кәрі боз жорға шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның жас кездегі емес, қартайған шақтағы шынайы болмысы мен қадірі танылатынын аңғартады…
Үлкенді сыйлау - кісілік.
Негізгі мағынасы «Үлкенді сыйлау - кісілік» деген мақалдың тура мағынасы — жасы үлкен адамға құрмет көрсету. Астарлы…
Ораздының кәрісі
Қартайғанда қазына болады.
Шиырлының кәрісі
Қартайғанда қазымыр болады.
Қартайғанда қазына болады.
Шиырлының кәрісі
Қартайғанда қазымыр болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қарт адамның жас кезіндегі мінезі мен өмірлік жолы қартайғанда анық көрінетінін айтады…
Быламық ішейін деген асым ба еді,
Тоқсан көрейін деген жасым ба еді.
Тоқсан көрейін деген жасым ба еді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өзі ұнатпаған, әлсіз, жұғымсыз асты «бұл мен ішетін ас па еді?» деп…
Жастың тілегі, қарттың батасы қабыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жас адамның арманы мен талап-талпынысы, ал үлкеннің ақ батасы мен тілегі Алланың құзырында…
Ақылды қария - ағып тұрған дария.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақыл-кеңесі мол, өмір көрген қарияның орны ерекше екенін білдіреді. Тура мағынасында қария…
Кәріге бас қайғы.
Негізгі мағынасы «Кәріге бас қайғы» деген мақал қарт адамға ауыртпалық көп тиетінін, жас ұлғайған сайын денсаулықтың…
Ел құты - қария,
Жер құты - дария.
Жер құты - дария.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің берекесі мен рухани тірегі — қариялар екенін айтады. Қариясы бар елдің сөзі салмақты…
Жақсы аттан жал кетсе де, әл кетпейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік, бағалы аттың жалы уақыт өте сиреуі, түсуі мүмкін, бірақ оның қуаты…
Кәрі білгенді пері білмейді.
Негізгі мағынасы Кәрі білгенді пері білмейді деген сөз — көпті көрген, өмірден тәжірибе жинаған қарт адамның білетінін…
Алтыға дейін бала ерке,
Алпыстан кейін шал ерке.
Алпыстан кейін шал ерке.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өміріндегі екі кезеңнің мінезін байқатады. Бала алты жасқа дейін ерке болады, өйткені…
Өнегелі қарт жоқ жерде
Өнерлі жас та жоқ.
Өнерлі жас та жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қарт адамның өмірден көргені, ақылы мен тәрбиесі жоқ жерде жас ұрпақтың да дұрыс қалыптаса…
Қырықтан артық жас жоқ,
Қымыздан артық ас жоқ.
Қымыздан артық ас жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жастық шақтың қадірін және қазақы тіршіліктегі қымыздың орнын жоғары қояды. «Қырықтан артық…
Алпысқа келгенде,
Алты ағаң болсын.
Жетпіске келгенде,
Жеті інің болсын.
Алты ағаң болсын.
Жетпіске келгенде,
Жеті інің болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қартайған шақта адамға сүйеніш болатын ең қымбат нәрсе — туыстық байланыс пен айналадағы…
Жақсы адам қартайса,
Жазып қойған хаттай.
Жаман адам қартайса,
Бықсып жанған шоқтай.
Жазып қойған хаттай.
Жаман адам қартайса,
Бықсып жанған шоқтай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезінің өмір бойы өзгермейтінін меңзейді. Жақсы адам қартайған сайын да қадірі артып…
Кәрі, кәрінің сөзі - дәрі.
Негізгі мағынасы Кәрі адамның сөзі бос айтылмайды, өйткені оның артында көп жылдық тәжірибе, өмір көргендік, қателік…
Асарын асап, жасарын жасаған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өмірдегі өз еншісін алып, міндетін атқарып, жасайтын ісін толық орындап болғанын…
Жақсы кісі қырқында толады,
Жаман кісі қырқында солады.
Жаман кісі қырқында солады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінезі мен болмысы жаспен бірге айқындала түсетінін меңзейді. «Қырық» — тура…
Адам қырықта - қылау, елуде - елік.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірінің әр кезеңін салыстырып, жастың өзіне тән мінезі мен қуаты болатынын білдіреді…
Күйеу қартайса, жиен болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал күйеу жігіттің жас шағындағы салмақты, айбарлы бейнесі уақыт өте келе бәсеңдеп, жасы…
Баба бүркіт барлап ұшады,
Бала бүркіт парлап ұшады.
Бала бүркіт парлап ұшады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкен мен кішінің, тәжірибелі мен жас буынның мінезін салыстырады. Баба бүркіт — көп көрген…
Кәрі келсе - асқа,
Жігіт келсе - іске.
Жігіт келсе - іске.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр адамды өз жасына, орнымен, қабілетіне сай бағалау керегін білдіреді. Тура мағынасында…
Өмір озады, ажар тозады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдің тоқтамай алға жылжитынын, ал адамның сыртқы көркі мен жас шағы уақыт өте өзгеретінін…
Алпыс - дер шағы,
Жетпіс - мер шағы,
Сексен - жер шағы
Тоқсан - шер шағы,
Жүз - көр шағы.
Жетпіс - мер шағы,
Сексен - жер шағы
Тоқсан - шер шағы,
Жүз - көр шағы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірінің кезең-кезеңмен өтетінін, әр жастың өз сыны мен салмағы бар екенін білдіреді…
Қараша - қауыс,
Кәрі-құртаңды тауыс.
Кәрі-құртаңды тауыс.
Негізгі мағынасы Қараша айы келгенде күн суып, тіршілік тартыла бастайды. Мақалдың тура мағынасы — күздің соңғы…
Ең көп оқылған
Ағадан - ақыл, атадан - нақыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкеннің ақылы мен өмірлік тәжірибесінің құнды екенін айтады. Тура мағынасында ағадан ақыл…
Ердің жасы - екі елу.
Негізгі мағынасы «Ердің жасы - екі елу» деген мақал ер азаматтың кемел шағы елу жасқа таяғанда не толғанда келеді деген…
Отыз ұлың болғанша,
Осырақ шалың болсын.
Осырақ шалың болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көп ұлдан гөрі, ақылы мен беделі бар бір қарияның қадірі жоғары деген ой…
Бір аяғы жерде, бір аяғы көрде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам жасының ұлғайып, өмірінің соңына жақындағанын білдіреді. Тура мағынасында бір аяғы…
Елуде - ел ағасы.
Негізгі мағынасы «Елуде — ел ағасы» деген мақал адам жасы елуден асқанда ақыл-тәжірибесі толысып, сөзі өтімді, ісі…
«Қарттық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың өмірлік тәжірибеден туған даналығын, кәрілік кезеңінің қадір-қасиетін және үлкенге құрмет дәстүрін бейнелейді. Бұл санаттағы нақылдар қарияның ақылы мен көргені — елге бағыт-бағдар, ал жастың міндеті — сыйлау, тыңдау, үлгі алу екенін ұғындырады.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.