Быламық ішейін деген асым ба еді,
Тоқсан көрейін деген жасым ба еді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өзі ұнатпаған, әлсіз, жұғымсыз асты «бұл мен ішетін ас па еді?» деп менсінбей айтуы. Астарлы мағынасы — жасы келген, өмірден көргені көп адам тағдырдың жеңіл-желпі сынағына, ұсақ өкпе-ренішке сабырмен қарайды. «Тоқсан көрейін деген жасым ба еді» деуі — менің ғұмырым аз емес, тәжірибем мол, енді бос дауға, майда нәрсеге ашуланбаймын деген ойды білдіреді. Мақал кісіні сабырға, төзімге, өмірді бағалауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
«Быламық» — сұйық, нәрі аз тағам. Ол мұнда әлсіз, қадірсіз, көңіл толтырмайтын нәрсенің бейнесі ретінде алынған. «Тоқсан» — қазақ ұғымында өте үлкен жас, кәріліктің, мол тәжірибенің символы. Яғни, жас пен ас бейнесі арқылы адамның талғамы да, сабыры да жас ұлғайған сайын орнығатыны көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көңілі толмай, болмашы нәрсеге назданатын адамға қарата айтылады. Мысалы, қарт кісі асының дәміне немесе тұрмыстың ұсақ қолайсыздығына шамданбай: «Осынша жасқа келіп, мені мұндай нәрсе ашуландыра ма?» деп сабыр сақтайды. Бұл — өмір көрген адамның байсалдылығын танытады.
Toqsan kóreıin degen jasym ba edi.