Тәкаппарды Тәңірі сүймес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал менменсіп, өзін өзгеден жоғары қоятын адамды ешкім де, Құдай да ұнатпайтынын білдіреді. Тура мағынасында тәкаппар адам сүйкімді болмайды, ал астарлы мағынасы — кішіпейілділік пен қарапайымдық адамды қадірлі етеді, ал паңдық адамды жұрттан алыстатады. Халық тәкаппарлықты рухани кемшілік деп санап, оның соңы сый-құрметтің азаюына әкелетінін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тәкаппар» сөзі — өзін биік ұстап, басқаға төмен қарайтын мінездің бейнесі. «Тәңірі сүймес» дегені — халықтық түсінікте әділет пен ізгілікке жақпаған мінездің құпталмайтынын білдіреді. Мұнда адам мінезі мен рухани тазалық қатар салыстырылады: сыртқы паңдық — ішкі әлсіздіктің белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе қарым-қатынас, жұмыс, оқу ортасында өте орынды. Мысалы, қызметкер өз білімін көрсетіп, әріптестерін менсінбей сөйлесе, ұжымда сыйластық азаяды. Ал қарапайым болып, басқаны тыңдай білетін адам көбірек құрметке ие болады. Сондықтан мақал адамды кішіпейіл, байсалды болуға тәрбиелейді.