Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
189.2K
Қаралым
178
Орташа
Сұрыптау:
Ұста, ұстадан нұсқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, шебер ұстаның қасында жүрген адам одан іс үйренеді, жөн біледі....
Шебер қол шет қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Шебер қол шет қалмайды деген мақалдың тура мағынасы — қолы икемді, ісі ұқыпты, жұмысқа епті адам бо...
Бір теңге беріп жырлатып,
Мың теңге беріп қойғыза алмады.
Мың теңге беріп қойғыза алмады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге ұста, өнерлі, әсіресе әнші-күйші не жыршы адамға аз ғана ақы беріп те, өнерін ерікт...
Арпа, бидай ас екен,
Алтын, күміс тас екен.
Алтын, күміс тас екен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: арпа мен бидай — адамның күнделікті ас-ауқаты, ал алтын мен күміс — сыр...
Еңбек етсең - емерсің,
Ерінбесең - жеңерсің.
Ерінбесең - жеңерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: еңбек қылған адам ырыс-несібесіне жетеді, ал әрекетсіз, жалқау адам мақ...
Бейнет аяқ астында,
Жақсылық ағаш басында.
Жақсылық ағаш басында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің, қиындықтың және жақсылықтың арақатынасын білдіреді. «Бейнет аяқ астында» дегені...
Жер - ел ырысы.
**Негізгі мағынасы** «Жер - ел ырысы» деген мақалдың тура мағынасы — жер халыққа ырыс-несібе беретін құтты қазына. Аста...
Жері байдың елі бай.
**Негізгі мағынасы** Жері байдың елі бай деген мақалдың тура мағынасы — жері құнарлы, шөбі шүйгін, суы мол өлкенің тірші...
Талапты ерге нұр жауар.
**Негізгі мағынасы** Талапты, ниеті берік, алға ұмтылған адамға жол ашылады деген сөз. Мұндағы тура мағына — еңбектеніп,...
Еңбек етпесең, елге өкпелеме,
Егін екпесең, жерге өкпелеме.
Егін екпесең, жерге өкпелеме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз еңбегіне өзі жауапты екенін айтады. Бірінші жолда: «Еңбек етпесең, елге өкпеле...
Отын - олжа, су - нұрлық.
**Негізгі мағынасы** «Отын - олжа, су - нұрлық» деген мақал тіршілікке аса қажет екі нәрсенің қадірін айтады. Отын адамғ...
Жаманға жан жуымас,
Жалқауға мал жуымас.
Жалқауға мал жуымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, теріс пиғылды адамнан жұрттың қашық жүретінін білдіреді. «Жаманға жан жуым...
Жоқтық жомарттың қолын байлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жоқтық, яғни қаржының не мүмкіндіктің тапшылығы жомарт адамның да қолын...
Қайғысыз қара суға семіреді.
**Негізгі мағынасы** Қайғысы, уайымы жоқ адам кейде тіршілікке салғырт қарап, барға мәз болып, әрекетсіздікке салынады д...
Ердің атын еңбек шығарар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның ер атануы, елге танылуы оның қол қусырып отыруымен емес, еңбек...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.