Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.1K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Бір теңге беріп жырлатып,
Мың теңге беріп қойғыза алмады.
Мың теңге беріп қойғыза алмады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге ұста, өнерлі, әсіресе әнші-күйші не жыршы адамға аз ғана ақы беріп те, өнерін ерікт...
Қасықтап жинағанды шөміштеп төкпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қасықпен аз-аздан жинаған нәрсені шөмішпен бір-ақ төгіп жіберме деген...
Есекке жүк артқанмен, түйе болмас,
Сиырды жиі сауғанмен, бие болмас.
Сиырды жиі сауғанмен, бие болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген нәрсенің табиғаты мен болмысын күшпен өзгерту мүмкін еместігін айтады. Есекке...
Жан жоламас жатқанға,
Жөргем ілінер жүргенге.
Жөргем ілінер жүргенге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жатқан, қозғалыссыз адамға жан да, несібе де жуымайды; ал жүрген, әреке...
Көктемде жерге түскен бір дән,
Күзгі күнгі мың дән.
Күзгі күнгі мың дән.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің, уақыттың және дұрыс мезгілде істелген істің қадірін айтады. Көктемде жерге түск...
Мал жұтар , өнер жұтылмас.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы — мал-қорадағы байлық, дәулет уақыт өте азаюы, жоғалуы немесе жұтқа ұшырауы...
Жаңбырмен жер көгерер,
Еңбегімен ер көгерер.
Еңбегімен ер көгерер.
**Негізгі мағынасы** Жаңбыр жерге нәр беріп, шөпті көгертеді, ал адамды өсіріп, абыройлы ететін нәрсе — еңбек. Мақалдың...
Ас тұрган жерде ауру болмайды.
**Негізгі мағынасы** Ас тұрған жерде береке бар, ал береке бар жерде ауру-сырқау, қайғы-қасірет аз болады деген ой айтыл...
Өнер өнерліге ғана оңай.
**Негізгі мағынасы** Өнердің шын мәнін түсіну де, оны меңгеру де оңай іс емес. Бұл мақал тура мағынасында: қолөнер, ән-к...
Кәсіп түбі нәсіп.
**Негізгі мағынасы** «Кәсіп түбі нәсіп» деген мақалдың тура мағынасы — адам қандай да бір істі қолға алып, еңбек етіп,...
Жұмыстың көзін тап,
Қисықтың тезін тап.
Қисықтың тезін тап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — істің көзін, яғни дұрыс бастауын және ең тиімді жолын табу; ал қисықты...
Бейнет аяқ астында,
Жақсылық ағаш басында.
Жақсылық ағаш басында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің, қиындықтың және жақсылықтың арақатынасын білдіреді. «Бейнет аяқ астында» дегені...
Қой егіз тапса,
Шөптің басы айыр шығады.
Шөптің басы айыр шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қой егіз туса, одан да көп жем-шөп керек болады, сондықтан шөптің басы...
Бір кісі мың кісіге олжа салар.
**Негізгі мағынасы** «Бір кісі мың кісіге олжа салар» деген мақалдың тура мағынасы — бір адамның істеген пайдалы ісі кө...
Жаманға жан жуымас,
Жалқауға мал жуымас.
Жалқауға мал жуымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, теріс пиғылды адамнан жұрттың қашық жүретінін білдіреді. «Жаманға жан жуым...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.