Еріншекке есік асу,
Жалқауға бұлт жүк.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал еріншек пен жалқаудың тіршіліктегі ұсақ нәрсені де ауыр көретінін білдіреді. Тура мағынада, есіктің өзін асу да, аспандағы бұлтты жүк қылу да мүмкін емес, яғни ісі жеңіл болса да, әрекетсіз адамға бәрі қиын көрінеді. Астарлы мағынасы — еңбек етпейтін, қимылға құлықсыз адам өз өмірін де, өзгенің ісін де орынсыз ауырлатады. Ол болмашы кедергіні үлкен қиындықтай қабылдайды, сондықтан алға жылжымайды.
Образдар мен теңеулер
«Есік асу» — ең оңай, жеңіл нәрсені де атқара алмау деген бейнелі ұғым. Ал «бұлт жүк» — салмақсыз, қолға ұсталмайтын нәрсені де ауыр көретін жалқаудың шектен шыққан енжарлығын көрсетеді. Халық осылайша еңбекке құлықсыз адамның ойы да, ісі де әлсіз болатынын әдемі образбен жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал уақытты бос өткізіп, жауапкершіліктен қашатын адамға қатысты айтылады. Мысалы, студент тапсырманы уақытында орындамай, әр нәрсеге сылтау тауып жүрсе, кейін аз ғана жұмыстың өзін таудай көріп қиналады. Мұндайда мақал адамды ерінбей әрекет етуге, істі кейінге қалдырмауға шақырады.
Jalqaýǵa bult júk.