«Еңкейгеннің еңсесін еңбек көтереді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам еңкейіп, шаршап, әлсіреп тұрса да, еңбек оны қайта сергітіп, жігер береді деген ой. Астарлы мағынасы — жалқаулық адамды төмендетеді, ал адал жұмыс адамды түзеп, намысын оятып, өмірге құлшындырады. Еңбек еткен жанның ойы да, бойы да сергек болады, себебі әрекет адамға мақсат пен сенім береді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «еңкейген» сөзі тек дененің бүкіреюін емес, өмірдің ауыртпалығынан қажыған адамды білдіреді. «Еңсе» — адамның рухы, жігері, абыройы. Ал «еңбек көтереді» дегені — еңбек адамның көңіл күйін көтеріп, әлсіздікті жеңуге көмектесетін күш екенін танытады. Яғни еңбек мұнда тірек, демеу, ем сияқты бейнеленген.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал жұмыссыздық, жалқаулық, күйзеліс сияқты жағдайларда жиі айтылады. Мысалы, адам қиын кезеңде үйде отырып қамығып кетсе, бір іске кірісіп, білім алып не жұмыс істей бастаса, көңілі де, сенімі де көтеріледі. Сондықтан мақал еңбектің тек табыс емес, рухани қуат екенін де еске салады.