Ел туралы 445
Ел туралы мақал-мәтелдер Отан, бірлік, елдік рух пен халықтың тәлімін қысқа да нұсқа жеткізеді.
445
Мақал-мәтел
139.5K
Қаралым
313
Орташа
Сұрыптау:
Ұрыс ырысты қашырар, .
Ынтымаң халықты асырар.
Ынтымаң халықты асырар.
**Негізгі мағынасы** Ұрыс-керіс пен жанжал берекені кетіреді, ал татулық пен ауызбірлік елді өсіреді. Мақалдың тура мағы...
Жар басына үй тікпе,
Жар құласа үй кетер.
Ала болса ағайын,
Рулы елден күй кетер.
Жар құласа үй кетер.
Ала болса ағайын,
Рулы елден күй кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жардың, яғни опырылғыш қияның басына үй тіксең, ол құлағанда үй де бір...
Малсыз деп ерден түңілме,
Ерсіздеп елден түңілме,
Елсіз деп жерден түңілме.
Ерсіздеп елден түңілме,
Елсіз деп жерден түңілме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қиындыққа қарап түңілмеуге шақырады. Тура мағынасы бойынша, мал болмаса да, ер аза...
Оты жоқ жер жетім,
Басшысы жоқ ел жетім,
Елінен ауған ер жетім,
Тыңдаусыз сөз жетім,
Жоқтаусыз қыз жетім.
Басшысы жоқ ел жетім,
Елінен ауған ер жетім,
Тыңдаусыз сөз жетім,
Жоқтаусыз қыз жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға да, елге де, сөзге де сүйеніш керек екенін айтады. Оты жоқ жер құнарсыз болып, тір...
Су тасыса - жиегіне,
Ер тасыса - еліне.
Ер тасыса - еліне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: су арнасынан асып тасыса, өз жиегінен аса алмайды, қайта айналып сол ма...
Атадан жақсы ұл туса,
Елінің зоры болады.
Атадан жаман ұл туса,
Адам біткеннің қоры болады.
Елінің зоры болады.
Атадан жаман ұл туса,
Адам біткеннің қоры болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата тәрбиесінің бала мінезіне тікелей әсер ететінін айтады. Жақсы ұл елге тірек, жұртқа а...
Ерінен айырылған көмгенше жылайды,
Елінен айырылған өлгенше жылайды.
Елінен айырылған өлгенше жылайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел мен ердің қадірін салыстыра айтады. Тура мағынасында, ерінен айырылған әйел сүйікті ж...
Өз елінде көртышқан да батыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған елдің, өскен ортаның адамға ерекше күш беретінін аңғартады. Өз жерінде жүрген адам...
Ел-елдің заңы басқа,
Иттері қара қасқа.
Иттері қара қасқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр елдің, әр ортаның өз тәртібі, заңы, салты болатынын білдіреді. Тура мағынасында — елде...
Саудагер - қасық, ел - теңіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал саудагердің ел ішіндегі рөлін теңізге салынған қасықпен салыстырады. Тура мағынада қасық...
Қара нар жүк көтермес бел кеткен соң,
Ел қайда, Сыр дуаннан бір кеткен соң.
Ел қайда, Сыр дуаннан бір кеткен соң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен елдің қадірі тірі кезінде, күші мен бірлігі бар кезде білінетінін аңғартады. «Қа...
Айырылған азады, қосылған озады.
**Негізгі мағынасы** Айырылған азады, қосылған озады деген мақалдың тура мағынасы — бөлінген, шашыраған жұрттың күші кем...
Ел бірлігі - ел теңдігі.
**Негізгі мағынасы** «Ел бірлігі - ел теңдігі» деген мақалдың тура мағынасы — халық тату болып, бір мақсатқа жұмылса, е...
Өз елін танымаған,
Биге би болмас.
Биге би болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған елін, жерін, халқының жай-күйін, салтын, мұңын білмеген адам ел басқаруға да, ел сө...
Жеті атасын білген ұл,
Жеті елдің қамын жер.
Жеті елдің қамын жер.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білетін ұл — өз тегін, шыққан тамырын, ата-бабасының жолын ұмытпаған азамат. Мұндай ада...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді.
**Негізгі мағынасы** Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді деген мақал үйге кірген кішкентай да, зиянсыз жәндікті жақсылықтың бел...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Бірлігі күшті ел озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің тірегі — бірлік екенін айтады. Бірлігі жоқ жұрт іштен ыдырап, тіршілігі әлсіреп, бе...
«Ел туралы» мақал-мәтелдер қазақтың елдік санасын, Отанға сүйіспеншілігін, бірлік пен татулықтың қадірін айқын бейнелейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер халықтың ғасырлар бойғы тәжірибесінен туған ой-тұжырымды ықшам түрде жеткізіп, ел мен жердің қасиетін ұғындырады.
Мұнда туған жерді құрметтеу, халыққа қызмет ету, намыс пен абыройды сақтау, ынтымақтың күші сияқты тақырыптар жиі айтылады. Елдікті дәріптейтін бұл мақалдар мен мәтелдер жас ұрпаққа тәлім беріп, ұлттық құндылықты сақтауға, қоғамда жауапкершілік пен бауырмалдықты нығайтуға үндейді.
Мұнда туған жерді құрметтеу, халыққа қызмет ету, намыс пен абыройды сақтау, ынтымақтың күші сияқты тақырыптар жиі айтылады. Елдікті дәріптейтін бұл мақалдар мен мәтелдер жас ұрпаққа тәлім беріп, ұлттық құндылықты сақтауға, қоғамда жауапкершілік пен бауырмалдықты нығайтуға үндейді.