Көктем гүлдің бағын ашады,
Көсем елдің бағын ашады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екі түрлі құбылысты салыстырып, әр нәрсенің өзіне лайық «ашар» кезі мен қозғаушы күші болатынын білдіреді. Тура мағынада көктем келгенде гүл бүр жарып, құлпырып өседі. Астарлы мағынада елге бас болатын көсем пайда болса, халықтың бағы жанады, тірлігі түзеледі, бірлігі күшейеді. Яғни, жақсы басшы елдің ырысын арттырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көктем» — жаңару, үміт, тіршілік оянуының белгісі. «Гүлдің бағы» — гүлдің жайқалып өсуі, көркеюі. Ал «көсем» — тек биліктегі адам емес, елді жолға салатын, дұрыс бағыт көрсететін парасатты жетекші. «Елдің бағы» деген тіркес халықтың тыныштығы, берекесі, өркендеуі дегенді меңзейді. Табиғаттағы көктем мен қоғамдағы көсем осылай қатар алынған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де басшылықтың, жауапкершіліктің маңызын еске салады. Ұжымды немесе мемлекетті дұрыс басқарған адам көп іске жол ашады. Мысалы, мектепке талапты директор келіп, ұжымға тәртіп пен ынта орнатса, мұғалімдер де, оқушылар да жақсы нәтижеге жетеді. Сол сияқты әділ басшы бар жерде ел де алға басады.
Kósem eldiń baǵyn ashady.