Қатардан ассаң да, халықтан аспақ жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: адам қанша биікке көтерілсе де, қатарластарынан озып шықса да, халықтың бәрінен жоғары тұра алмайды. Астарлы мағынасы — жеке адамның қабілеті, атағы, білімі немесе байлығы қанша мықты болса да, ол елдің, жұрттың, көпшіліктің алдында кішіпейіл болуы керек. Халықтың пікірін, салтын, ақылын елемеу — дұрыс жол емес.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қатардан асу» — өзгеден озып, алға шығу, жетістікке жету деген бейнелі сөз. Ал «халықтан аспақ жоқ» дегені — халықтан биік, халықтан үстем болу мүмкін емес деген ойды білдіреді. Халық — кең ұғым: ол бір адам емес, көптің даналығы, тәжірибесі, талабы. Сондықтан бұл мақал жеке менмендікке қарсы қойылған.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал мансап, білім немесе беделге мастанбай, елдің сөзін тыңдап, қарапайым болуға үндейді. Мысалы, қызметте жоғарылаған адам өзін бәрінен артық санамай, ұжымның пікірін құрметтесе, ісі де, абыройы да артады. Халықтан биікпін деген кісі ақыры жалғыз қалады.