Қатты жерде қақ тұрар ,
Ынсапты елде Хақ тұрар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның да, елдің де ішкі берік мінезін жоғары қояды. «Қатты жерде қақ тұрар» дегені — жері мықты, іргесі берік жерде ғана із, белгі, тұрақтылық сақталады деген тура мағына береді. Астарлы мағынасы — бірлігі мығым, тәртібі бар елде береке кетпейді. Ал «Ынсапты елде Хақ тұрар» дегені — ынсап, әділет, қанағат үстем болған қоғамда Құдайдың разылығы, шындық пен жақсылық орнығады деген ойды білдіреді. Яғни ынсап бар жерде дау азайып, адам қадірі артады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қатты жер» — берік негізді, сынбайтын тіректі бейнелейді. «Қақ» сөзі — із, белгі, тұрақ деген ұғымға жақын. Ал «Хақ» — ақиқат, әділет, Құдайдың ақ жолы. Ақындық тілмен айтқанда, мақал жердің қаттылығын адам мінезінің беріктігіне, ал ынсапты елді рухани тазалыққа теңеп тұр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әділдік пен жауапкершіліктің маңызын айтуда қолданылады. Мысалы, жұмыс орнында басшы қызметкерлерге тең қарап, еңбегін әділ бағаласа, ұжымда сенім күшейеді. Сондай ортада дау азайып, іс те өнімді жүреді.
Ynsapty elde Haq turar.