Ел туралы 444
Ел туралы мақал-мәтелдер Отан, бірлік, елдік рух пен халықтың тәлімін қысқа да нұсқа жеткізеді.
444
Мақал-мәтел
162.6K
Қаралым
366
Орташа
Сұрыптау:
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді…
Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді.
Негізгі мағынасы Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді деген мақал үйге кірген кішкентай да, зиянсыз жәндікті жақсылықтың…
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған…
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы…
Ұлы жүзді қауға беріп, малға қой,
Орта жүзді қамшы беріп, дауға қой,
Кіші жүзді найза беріп, жауға қой.
Орта жүзді қамшы беріп, дауға қой,
Кіші жүзді найза беріп, жауға қой.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үш жүздің ел ішіндегі орны мен мінезін бейнелі түрде көрсетеді. Тура мағынасында әр жүзге…
Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Бірлігі күшті ел озады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің тірегі — бірлік екенін айтады. Бірлігі жоқ жұрт іштен ыдырап, тіршілігі әлсіреп…
Туған жердің ауасы да шипа,
Туған жердің жуасы да тәтті.
Туған жердің жуасы да тәтті.
Негізгі мағынасы Туған жер адамның жан дүниесіне ыстық әрі қымбат. Бұл мақалдың тура мағынасы — туған жердің ауасы да…
Бөтен жердің гүлінен туған жердің тікені артық.
Негізгі мағынасы Бөтен елдің, жат жердің әдемі көрінген игілігінен өз туған жеріңнің ауырлау, қарапайым нәрсесі де…
Өзбек - өз ағам, сарт - садағам.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көрші халықпен жақындық, сыйластық және туыстыққа жақын құрмет сезімін білдіреді. Тура…
Батыр туса - ел ырысы,
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, батыр дүниеге келсе, елге қуаныш пен қорған болады; жаңбыр жауса…
Отан оттан да ыстық.
Негізгі мағынасы «Отан оттан да ыстық» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, бұл — салыстыруға құрылған терең ой. Мұндағы…
Ер жігіт ел үшін туады, ел үшін өледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың өмірлік мақсаты жеке басының қамы емес, елдің игілігіне қызмет ету екенін…
Ер елімен жақсы,
Жер кенімен жақсы.
Жер кенімен жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың қадірі ел-жұртымен бірге жүргенде, еліне қызмет еткенде артатынын білдіреді…
Отан - қуат,
Отбасы - шуақ.
Отбасы - шуақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал Отан мен отбасының адам өміріндегі ең басты екі тірек екенін білдіреді. Отан — адамның елге…
Есің барда еліңді тап.
Негізгі мағынасы «Есің барда еліңді тап» деген мақал адам ақылы дұрыс, ойы сергек, таңдауы анық кезде өз орнын тауып…
Кісі елінде сұлтан болғанша,
Өз еліңде ұлтан бол.
Өз еліңде ұлтан бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз туған жерін, өз елін бәрінен биік қоюы керек екенін айтады. Тура мағынада: бөтен…
Туған жердей жер болмас,
Туған елдей ел болмас.
Туған елдей ел болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туған жер мен туған елдің қадірі бәрінен биік екенін білдіреді. Адам қайда жүрсе де, өз…
Хан - шаңырақ, халық - уық.
Негізгі мағынасы «Хан - шаңырақ, халық - уық» деген мақал ел басқару мен жұрттың бір-біріне тірек болуын астарлайды…
Бақа - көлінде патша,
Балық - суында патша,
Жігіт - елінде патша.
Балық - суында патша,
Жігіт - елінде патша.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда әр нәрсенің өз орны, өз қадірі бар екені айтылады. Бақа көлінде, балық суында еркін өмір…
Қазақ байыса, қатын алады,
Өзбек байыса, үй салады.
Өзбек байыса, үй салады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі халықтың тұрмысқа деген көзқарасын салыстырып, қазақтың дәстүрлі ойлауында байлық…
Отанын сүйген отқа жанбайды, суға батпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туған елін, жерін шын сүйген адам қандай қиындыққа тап болса да, рухы сынбайтынын білдіреді…
Отансыз адам - ормансыз бұлбұл.
Негізгі мағынасы Отансыз адам – тірексіз, қорғансыз, бағыт-бағдары жоқ жан деген ойды білдіреді. Тура мағынасында…
Туған жердің күні де ыстық, түні де ыстық.
Негізгі мағынасы Туған жер адамға әрдайым қымбат, өйткені ол – адамның кіндік қаны тамған, балалық шағы өткен, жанына…
Қарға тамырлы қазақ.
Негізгі мағынасы «Қарға тамырлы қазақ» деген сөз қазақ халқының бәрі бір-біріне алыс емес, туыс, жекжат, не таныс болып…
Көпті жаман басшы тоздырады,
Жақсы басшы оздырады.
Жақсы басшы оздырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көпшілікті бастап жүрген басшының ісі мен мінезі елдің жағдайына тікелей…
Ағайын ала болғанда,
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайынның, яғни жақын туыс пен ел-жұрттың арасына алауыздық түскенде, береке қашатынын…
Күлтөбеде күнде жиын.
Негізгі мағынасы «Күлтөбеде күнде жиын» деген мақал елдің маңызды ісі, ортақ сөзі мен шешімі жиі бас қосу арқылы…
Ел үмітін ер ақтар,
Ер атағын ел сақтар.
Ер атағын ел сақтар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел мен ердің бір-біріне тірек екенін білдіреді. Ел сенген азамат сол үмітті ақтап, қиын…
Отбасы - ошақ қасы.
Негізгі мағынасы «Отбасы - ошақ қасы» деген мақалдың тура мағынасы — отбасының жылуы, берекесі мен тұрмысы үйдің ошақ…
Отан - елдің анасы,
Ел - ердің анасы.
Ел - ердің анасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал Отанның да, елдің де адам өміріндегі орны өте биік екенін білдіреді. Тура мағынасында, ана…
Патша залым болса, жұрт тозады,
Патша ғалым болса, жұрт озады.
Патша ғалым болса, жұрт озады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал биліктің, басшылықтың ел тағдырына тікелей әсер ететінін айтады. Патша немесе ел басқарған…
Басшысын таппаған ел азады,
Жолдасын таппаған ер азады.
Жолдасын таппаған ер азады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің де, ердің де тірегі дұрыс таңдалған басшы мен сенімді жолдас екенін айтады. Тура…
Ел іші - алтын бесік.
Негізгі мағынасы «Ел іші — алтын бесік» деген мақал туған елдің, өскен ортаның қадірін білдіреді. Тура мағынасында…
Ханда қадір болмаса,
Қарада ұят болмайды.
Қарада ұят болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел басқарған ханның қадірі кетсе, қарапайым халықтың да ұят, тәртіп, тыйым сезімі…
Көреген басшы елді өсіреді,
Күшті майдан ерді өсіреді.
Күшті майдан ерді өсіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: елдің алға басуы да, ердің шыңдалуы да өзіне лайық орта мен жетекшіге…
Туған жердің қадірін шетте жүрсең білерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өз туған жерінен жырақта жүргенде ғана оның шын қадірін терең сезінетінін айтады…
Көпшіліктен береке кетпес,
Берекелі жерден мереке кетпес.
Берекелі жерден мереке кетпес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көптің басы қосылған жерде ырыс артып, ынтымақ болса, береке де, қуаныш та үзілмейтінін…
Жер _ ана, ел - бала.
Негізгі мағынасы «Жер – ана, ел – бала» деген мақал туған жерді анаға теңеп, халықты оның перзенті ретінде көрсетеді…
Ерлік - елдің қасиеті,
Жүректілік - жігіттің қасиеті.
Жүректілік - жігіттің қасиеті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер жігіттің ең басты қасиеттерін айтады. Біріншісі — ерлік, яғни ел үшін, ортақ мүдде үшін…
Ер татулығы - ел татулығы.
Негізгі мағынасы «Ер татулығы - ел татулығы» деген мақалдың тура мағынасы — ел ішіндегі азаматтар, ер-азаматтар өзара…
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді…
Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді.
Негізгі мағынасы Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді деген мақал үйге кірген кішкентай да, зиянсыз жәндікті жақсылықтың…
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған…
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы…
Ұлы жүзді қауға беріп, малға қой,
Орта жүзді қамшы беріп, дауға қой,
Кіші жүзді найза беріп, жауға қой.
Орта жүзді қамшы беріп, дауға қой,
Кіші жүзді найза беріп, жауға қой.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үш жүздің ел ішіндегі орны мен мінезін бейнелі түрде көрсетеді. Тура мағынасында әр жүзге…
«Ел туралы» мақал-мәтелдер қазақтың елдік санасын, Отанға сүйіспеншілігін, бірлік пен татулықтың қадірін айқын бейнелейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер халықтың ғасырлар бойғы тәжірибесінен туған ой-тұжырымды ықшам түрде жеткізіп, ел мен жердің қасиетін ұғындырады.
Мұнда туған жерді құрметтеу, халыққа қызмет ету, намыс пен абыройды сақтау, ынтымақтың күші сияқты тақырыптар жиі айтылады. Елдікті дәріптейтін бұл мақалдар мен мәтелдер жас ұрпаққа тәлім беріп, ұлттық құндылықты сақтауға, қоғамда жауапкершілік пен бауырмалдықты нығайтуға үндейді.
Мұнда туған жерді құрметтеу, халыққа қызмет ету, намыс пен абыройды сақтау, ынтымақтың күші сияқты тақырыптар жиі айтылады. Елдікті дәріптейтін бұл мақалдар мен мәтелдер жас ұрпаққа тәлім беріп, ұлттық құндылықты сақтауға, қоғамда жауапкершілік пен бауырмалдықты нығайтуға үндейді.