Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал елдің тірегі — бірлік екенін айтады. Бірлігі жоқ жұрт іштен ыдырап, тіршілігі әлсіреп, берекесі кетеді, сондықтан «тозады». Ал тату, ынтымағы жарасқан ел қиындықты бірге еңсеріп, алға басады, сондықтан «озады». Яғни, жеке адамның емес, ортақ мүдденің күші басым екенін ұқтырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тозу» сөзі — елдің әлсіреуі, берекесіздікке ұшырауы. Ал «озу» — тек жарыста алдына шығу емес, рухани және әлеуметтік тұрғыдан дамып, биікке көтерілу деген мағынада. Мұнда ел бір машинадай емес, бәрі бір арнаға құйылған тірі организмдей суреттеледі: бірлік болса, қуат бар; бірлік жоқ болса, әлсіздік басым.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір ауылда тұрғындар су мәселесін шешу үшін бірігіп, әкімдікке ортақ ұсыныс беріп, өздері де сенбілікке шығып жұмыс істесе, мәселе тезірек шешіледі. Ал әркім бөлек әрекет етсе, іс алға баспайды. Сондықтан бұл мақал ұйымшылдықтың, татулықтың және ортақ жауапкершіліктің қадірін түсіндіреді.
Birligi kúshti el ozady.