Ел туралы 445
Ел туралы мақал-мәтелдер Отан, бірлік, елдік рух пен халықтың тәлімін қысқа да нұсқа жеткізеді.
445
Мақал-мәтел
91K
Қаралым
204
Орташа
Сұрыптау:
Есің барда еліңді тап.
**Негізгі мағынасы** «Есің барда еліңді тап» деген мақал адам ақылы дұрыс, ойы сергек, таңдауы анық кезде өз орнын тауы...
Күлтөбеде күнде жиын.
**Негізгі мағынасы** «Күлтөбеде күнде жиын» деген мақал елдің маңызды ісі, ортақ сөзі мен шешімі жиі бас қосу арқылы қа...
Аққа құрмет - елдің салты,
Еліне құрмет - ердің даңқы.
Еліне құрмет - ердің даңқы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақ түсті, яғни таза, қасиетті нәрсені құрметтеу ел ішінде қалыптасқан...
Егілмеген жер жетім,
Елінен айырылған ер жетім.
Елінен айырылған ер жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі жетімдікті салыстырады. Егілмеген жер құнарын ашпай, пайда бермей қалады; сонды...
Қой үстіне бозторғай жұмыртқалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішінде аса тыныш, берекелі, мамыражай заман орнағанын білдіреді. Тура мағынасында қойд...
Жер дауы мен жесір дауы бітпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі ең ауыр даулардың бірі — жерге талас пен жесірге қатысты дау ешқашан жеңіл ше...
Есім ханның ескі жолы,
Қасым ханның қасқа жолы.
Қасым ханның қасқа жолы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі ханды — Есім хан мен Қасым ханды — елге үлгі болған әділ заң, тәртіп және басқару жүй...
Қазақ түрік емес,
Қазақсыз түркі емес.
Қазақсыз түркі емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қазақ халқының түркі әлеміндегі орны ерекше екенін білдіреді. Тура мағынасында: қазақты т...
Ердің сыншысы - елі.
**Негізгі мағынасы** «Ердің сыншысы - елі» деген мақалдың тура мағынасы: ер адамның жақсы-жаманы, қадір-қасиеті халықты...
Опасызда Отан жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: опасыз, яғни еліне, жұртына, сөзіне берік емес адамда шын Отаны жоқ де...
Талқы - елге пайда,
Тамшы - жерге пайда.
Тамшы - жерге пайда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кішкентай нәрсенің өзі өз орнында пайда әкеледі: талқы ағашты өңдеуге...
Су жүрген жер - береке,
Ел жүрген жер - мереке.
Ел жүрген жер - мереке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал су жүрген жерде тіршілік нәрленіп, егін көгеріп, мал мен адамға ырыс көбейетінін білдіред...
Туыс - атадан, көрші - Алладан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстықтың қанмен, ата-бабадан жалғасатын табиғи байланыс екенін, ал көршінің адамға Тәңі...
Ұрыс ырысты қашырар, .
Ынтымаң халықты асырар.
Ынтымаң халықты асырар.
**Негізгі мағынасы** Ұрыс-керіс пен жанжал берекені кетіреді, ал татулық пен ауызбірлік елді өсіреді. Мақалдың тура мағы...
Жарылғанды жау алар,
Бөлінгенді бөрі жер.
Бөлінгенді бөрі жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жарылған, яғни бөлініп кеткен нәрсені жау оп-оңай иемденеді, ал бөлінг...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді.
**Негізгі мағынасы** Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді деген мақал үйге кірген кішкентай да, зиянсыз жәндікті жақсылықтың бел...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Бірлігі күшті ел озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің тірегі — бірлік екенін айтады. Бірлігі жоқ жұрт іштен ыдырап, тіршілігі әлсіреп, бе...
«Ел туралы» мақал-мәтелдер қазақтың елдік санасын, Отанға сүйіспеншілігін, бірлік пен татулықтың қадірін айқын бейнелейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер халықтың ғасырлар бойғы тәжірибесінен туған ой-тұжырымды ықшам түрде жеткізіп, ел мен жердің қасиетін ұғындырады.
Мұнда туған жерді құрметтеу, халыққа қызмет ету, намыс пен абыройды сақтау, ынтымақтың күші сияқты тақырыптар жиі айтылады. Елдікті дәріптейтін бұл мақалдар мен мәтелдер жас ұрпаққа тәлім беріп, ұлттық құндылықты сақтауға, қоғамда жауапкершілік пен бауырмалдықты нығайтуға үндейді.
Мұнда туған жерді құрметтеу, халыққа қызмет ету, намыс пен абыройды сақтау, ынтымақтың күші сияқты тақырыптар жиі айтылады. Елдікті дәріптейтін бұл мақалдар мен мәтелдер жас ұрпаққа тәлім беріп, ұлттық құндылықты сақтауға, қоғамда жауапкершілік пен бауырмалдықты нығайтуға үндейді.