Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған жерін тастамай, қорегін қайдан алса, сол жерге үйір болады деген тура мағына бар. Ал астарлы мағынасы — нағыз азамат өз туған жерін, елін, жұртын қадірлейді, қайда жүрсе де түп-тамырын ұмытпайды. Туған жер адамның жүрегіне жақын, себебі онда оның балалық шағы, ата-ана ізі, елдің аманаты жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — иесіне, асына, үйренген ортасына берік жанның бейнесі. Ол адамды кемсіту үшін емес, жерге бауыр басуды көрсету үшін алынған. Ал «ер жігіт» — намысты, жауапты, елге адал азаматтың символы. «Туған жер» — тек мекен емес, рухани негіз, елдік ұя, адамның болмысын қалыптастыратын қасиетті орта.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал шетелде оқып, қызмет етіп жүрсе де, елін ұмытпайтын азаматтарға қатысты айтылады. Мысалы, қалада жұмыс істеп жүрген жас маман демалыс сайын ауылына барып, ата-анасына көмектесіп, туған жеріндегі игі іске үлес қосса, осы мақалдың мәні ашылады.
Er jigit - týǵan jerine.