Отанын сүйген отқа жанбайды, суға батпайды.
«Отанын сүйген отқа жанбайды, суға батпайды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Отанын шын сүйген адамға от та, су да зиян келтірмейді деп мақал оның рухының мықтылығын айтады. Мұнда сөзбе-сөз ғажайып емес, ерік-жігер мен абырой туралы ой бар: Отан үшін қиындыққа төзген адам сынбайды, ешбір сынақ оны жоқ қыла алмайды; басы қаза тапса да, есімі ұмытылмайды. Мақал Отанға деген махаббатты адамның ең сенімді қорғаны, күш-қуатының бастауы деп көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
От пен су — халық ұғымындағы ең үлкен екі апат, ең ауыр сынақтың белгісі. «Отқа да, суға да түсу» тіркесі кез келген қиындыққа бару дегенді білдіреді. Мақал осы екі сынақты Отан сүйгіштікпен байланыстырады. Екі етістік, «жанбайды» мен «батпайды», қатар тұрып, бір-бірін күшейтеді, ырғақты ұран сияқты жаңғырады. «Отанын» мен «отқа» сөздерінің үндестігі мақалдың басын есте сақтатады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мерекелік кеште, Отан қорғаушылар туралы әңгімеде, ерлікке арналған шығармада айтылады. Ата-ана баланы отансүйгіштікке тәрбиелегенде мысалға келтіреді. Сөзбе-сөз түсіну, қаза тапқан ерлерді Отанын кем сүйді деу орынсыз әрі қатыгез. Мысалы: «Шекарадағы боранда ағамыз екі тәулік постынан кетпеді. Отанын сүйген отқа жанбайды, суға батпайды».
Қолданылу жағдаяттары
— Су тасқынында ауылдастарын құтқарған жігітті ауыл тұрғындары марапаттап, мақалмен алғыс айтты.
— Атасы немересіне соғысқа кеткен ағайындары туралы әңгімелеп, мақалдың мағынасын түсіндірді.