Ел туралы 445
Ел туралы мақал-мәтелдер Отан, бірлік, елдік рух пен халықтың тәлімін қысқа да нұсқа жеткізеді.
445
Мақал-мәтел
120.8K
Қаралым
271
Орташа
Сұрыптау:
Азатын елді ұрысы билейді,
Озатын елді дұрысы билейді.
Озатын елді дұрысы билейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің тағдыры екі түрлі бағытқа түсетінін көрсетеді. Егер ел ішінде азғындық, алауыздық,...
Іргесі берік елді жау ала алмас,
Бірлігі бар елді дау ала алмас.
Бірлігі бар елді дау ала алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің ең басты қорғаны — бірлік пен ынтымақ екенін айтады. Іргесі берік ел дегеніміз — іш...
Адал еңбек елге жеткізер,
Арам еңбек елден кеткізер.
Арам еңбек елден кеткізер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адал еңбектің адамды да, қоғамды да алға бастыратынын айтады. Тура мағынасында: таза, маң...
Адам жайын ауылдасы білмейді,
істесі біледі.
істесі біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы сөзіне қарап емес, ісіне қарап бағалау керек екенін айтады. Тура мағынасынд...
Адырында арқар көп,
Адамында дарқан көп.
Адамында дарқан көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған жердің табиғаты қандай бай, сұлу болса, сол жерде тұратын адамдар да сондай кеңпейі...
Аз қойда айран бар, өре жоқ,
Аз елде азар бар, төре жоқ.
Аз елде азар бар, төре жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қойы аз үйде айран болғанмен, оны жиюға арналған өре болмайды; ел аз, ж...
Азамат сыны - ерлік,
Ерлік сыны - елдік.
Ерлік сыны - елдік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал азаматтың шын бағасы ерлік іспен танылатынын айтады. Яғни, адамды сөзінен емес, қиын сәтт...
Азаматын көр де, ауылын таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзінен бұрын оның шыққан ортасын, тәрбиесін, өскен елін танытады. Яғни азаматтың...
Азған елге жазған би болады.
**Негізгі мағынасы** Азған елге жазған би болады деген мақал ел ішінің берекесі кетіп, тәртібі бұзылған кезде әділ, ақы...
Ай ортақ, Күн ортақ.
**Негізгі мағынасы** «Ай ортақ, Күн ортақ» деген мақалдың тура мағынасы — аспандағы ай мен күн бір ғана адамға емес, ба...
Айбынды салтын ел бұзбас,
Адамдық антын ер бұзбас.
Адамдық антын ер бұзбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: елдің айбынды, абыройлы салтын кез келген адам бұза алмайды, ал нағыз е...
Айырылма, жұртым, үйіріңнен
Айырылсаң үйіріңнен,
Қолың кетпес бүйіріңнен.
Айырылсаң үйіріңнен,
Қолың кетпес бүйіріңнен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел-жұрттан, өз ортасынан ажырамауды ескертеді. Тура мағынасында, үйірінен бөлінген мал әл...
Айырылған азады, қосылған озады.
**Негізгі мағынасы** Айырылған азады, қосылған озады деген мақалдың тура мағынасы — бөлінген, шашыраған жұрттың күші кем...
Айға жетпес асыңды,
Ауылдастан аяма.
Ауылдастан аяма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қолыңдағы асың айға жетпейді, яғни оны ұзаққа сақтап, есептеп отырудың...
Алты жыл аш болсаң да,
Ата салтын ұмытпа.
Ата салтын ұмытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қаншалықты қиындық көрсе де, тұрмысы тарылып, аштық пен жоқшылыққа ұшыраса да, ата-б...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді.
**Негізгі мағынасы** Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді деген мақал үйге кірген кішкентай да, зиянсыз жәндікті жақсылықтың бел...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Бірлігі күшті ел озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің тірегі — бірлік екенін айтады. Бірлігі жоқ жұрт іштен ыдырап, тіршілігі әлсіреп, бе...
«Ел туралы» мақал-мәтелдер қазақтың елдік санасын, Отанға сүйіспеншілігін, бірлік пен татулықтың қадірін айқын бейнелейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер халықтың ғасырлар бойғы тәжірибесінен туған ой-тұжырымды ықшам түрде жеткізіп, ел мен жердің қасиетін ұғындырады.
Мұнда туған жерді құрметтеу, халыққа қызмет ету, намыс пен абыройды сақтау, ынтымақтың күші сияқты тақырыптар жиі айтылады. Елдікті дәріптейтін бұл мақалдар мен мәтелдер жас ұрпаққа тәлім беріп, ұлттық құндылықты сақтауға, қоғамда жауапкершілік пен бауырмалдықты нығайтуға үндейді.
Мұнда туған жерді құрметтеу, халыққа қызмет ету, намыс пен абыройды сақтау, ынтымақтың күші сияқты тақырыптар жиі айтылады. Елдікті дәріптейтін бұл мақалдар мен мәтелдер жас ұрпаққа тәлім беріп, ұлттық құндылықты сақтауға, қоғамда жауапкершілік пен бауырмалдықты нығайтуға үндейді.