«Отан оттан да ыстық.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Ыстық сөзі қазақша екі мағынада қолданылады: от сияқты қызу және жанға жақын, қымбат. Мақал осы екеуін біріктіріп, туған жер, Отан адамға оттан да ыстық, яғни ең жақын, ең қымбат нәрсе дейді. Отан — тек мемлекет емес, туған үй, ауыл, ана тілі, ата-баба зираты, бала кезден көрген табиғат. Оның қадірі әсіресе одан алыста жүргенде сезіледі. Мақал Отанға деген махаббатты табиғи, жүректен шығатын сезім ретінде көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдың күші — «Отан» мен «от» сөздерінің дыбыстық үндестігінде: Отан сөзінің ішінде от бар сияқты. От қазақ тұрмысында тіршіліктің, жылудың, шаңырақтың белгісі: ошақтағы отты сөндірмеу, «отың өшпесін» деген тілек бар. Отанды оттан да ыстық деу — оны тіршіліктің өзінен де қымбат деп бағалау. «Ыстық» сөзінің ауыспалы мағынасы, «жүрегіне ыстық» деген тіркестегідей, салыстыруды жылы, жанды етеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Туған жер туралы әңгімеде, мерекеде, тәрбие сағатында, шетелден оралған адамның сағынышын білдіруде жиі айтылады. Ресми сөзде де, отбасындағы сұхбатта да жарасады. Үні — мақтаныш, сағыныш, жылулық. Басқа елді кемсіту үшін айту мақалдың жылы рухына қайшы. Мысалы: «Шетелде жақсы өмір сүрсе де, үйге оралғанда көзіне жас алды. Отан оттан да ыстық деген рас екен».
Қолданылу жағдаяттары
— Шетелде оқып жүрген немересі жазғы демалыста ауылға келгенде, атасы оны құшақтап, Отан оттан да ыстық екенін айтты.
— Атажұртқа көшіп келген отбасы шекарадан өткенде, әкесі жерге тізерлеп, туған топырақты алақанына алды.
— Ауыл мектебіндегі Тәуелсіздік күніне арналған кеште мұғалім оқушыларға осы мақалдың мағынасын түсіндірді.