Кесірлімен керіспе,
Керме иықпен егеспе.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға мінезі кесірлі, қыңыр, ызақор кісімен орынсыз сөз таластырмауды ескертеді. Мұндай адаммен керісу көбіне пайда бермейді, қайта жанжалды ұлғайтады. Ал «керме иық» — өркөкірек, тік мінезді, өз айтқанынан қайтпайтын адам. Онымен егесу де бос әурешілік. Астарлы мағынасы: сабыр сақтап, араздықты ушықтырмай, ақылмен шегіну — даналық белгісі.
Образдар мен теңеулер
«Кесірлі» сөзі — кесірі тиетін, қасарысқан, тілге келуге қиын адамды білдіреді. «Керіспе» деуі — ондай кісімен айтысқа барма деген тоқтам. «Керме иық» — иығын керіп, өзін жоғары ұстайтын, тәкаппар адам бейнесі. «Егеспе» — дәлелсіз тартысқа түспе, бос қырқыстан сақтан деген ойды күшейтеді. Осы екі образ мінезі ауыр адамдармен тіл табысудың қиындығын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, отбасында не әлеуметтік желіде орынсыз дауласуға қатысты айтылады. Мысалы, әр пікірге ашумен жауап беретін әріптеспен ұзақ сөз таластырмай, мәселені тыныш жолмен шешкен дұрыс. Сонда уақыт та, жүйке де сақталады.
Kerme ıyqpen egespe.