Кезеген аяқ боқ басар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Кезбе, жөнсіз жүрген адам қайда барса да абайсыздыққа ұрынып, қиындыққа, ұят іске тап болады деген ой айтылады. Тура мағынасында «аяқ» өзіне жолыққан кір-қоқысты басады, ал астарлы мағынада мақсатсыз, ойсыз жүрген кісі өзіне де, өзгеге де зиян келтіреді. Мақал адамға әр қадамын аңдап басып, орынсыз қимылдан сақтануды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аяқ» — адамның іс-әрекеті, жүріс-тұрысы. «Боқ басу» — кірлену, масқараға қалу, теріс жағдайға ұрыну дегеннің бейнелі түрі. Халық өмірде жиі кездесетін қарапайым көріністі алып, со арқылы жауапсыздықтың салдарын әсерлі жеткізеді. Бұл образ мақалдың өткірлігін күшейтіп, ойсыз қадамның соңы былыққа апаратынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жоспарсыз, ретсіз өмір сүретін адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу интернеттегі жалған хабарға сеніп, тексермей бөліссе, артынша өз беделіне нұқсан келтіруі мүмкін. Сондайда «Кезеген аяқ боқ басар» деп, әр істі ойланып, тексеріп жасау керектігі еске салынады.