Кекірейген кердеңнен қаш.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Кекірейген кердеңнен қаш» деген мақал тәкаппар, паң, өзін өзгеден жоғары қоятын адамнан аулақ бол дегенді білдіреді. Мұндай кісімен араласу қиын, өйткені ол кішіпейілділік танытпайды, сөз тыңдамайды, өзгені менсінбейді. Мақалдың астарында адамды қарапайым болуға, кісілік сақтауға, менмендіктен бой тартуға шақыру жатыр.
Образдар мен теңеулер
«Кекірейген» сөзі — мойнын көтеріп, өзінше паңданған қалыпты бейнелейді. «Кердең» — қырсық, кеуде көтеріп жүретін, ішкі мінезі іріленіп көрінетін адам. Екі сөз де бір образды күшейтіп, тәкаппарлықтың жағымсыз сипатын айқын көрсетеді. Халық бұл арқылы сыртқы паңдықтың адамды көрікті емес, керісінше сүйкімсіз ететінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыс орнында, оқу орнында немесе күнделікті қарым-қатынаста жиі қолданылады. Мысалы, бір әріптес өз пікірін ғана дұрыс санап, өзгелерді тыңдамай, бәріне жоғарыдан сөйлесе, адамдар одан алшақ жүреді. Сол кезде «кекірейген кердеңнен қаш» деп, ондай мінездің зиянын ескертуге болады. Мақал адамды сабырлы, сыпайы, қарапайым болуға үндейді.