Керегесін итке қомдаған.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тура мағынасында үйдің керегесін иттің үстіне қомдап жібергендей, орынсыз, қисынсыз қылықты білдіреді. Астарлы мағынасы — адамның ісі ретсіз, ойсыз, шала, тіпті мүлде үйлеспейтін жағдайда айтылады. Яғни, біреудің әрекеті жөнсіз, ұқыпсыз немесе шамадан тыс орынсыз болғанда осы мақалмен сынайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «кереге» — үйдің негізгі бөлшегі, ал «ит» — тұрмысқа қатысы жоқ, төмен мәнді нәрсенің бейнесі. Екеуін қоса айту арқылы халық бір нәрсенің орнын шатастыруды, қажетті мен қажетсізді ажыратпауды әжуалайды. Мұндағы образ өте өткір: керегені итке қомдау — заттың да, істің де табиғатын бұзу, жөн-жосықсыздықтың шегі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жоспарсыз жасалған, сапасыз орындалған іске қатысты қолданылады. Мысалы, біреу құжатты реттемей, бөлімдерін араластырып, тапсырып қойса, оны «керегесін итке қомдағандай» деп сипаттауға болады. Бұл сөз адамды ұқыптылыққа, ойлануға, істі өз орнына қоюға шақырады.